تحلیل فقهی-حقوقی وضعیت «جنین های آزمایشگاهی فریز شده» پس از انحلال نکاح (طلاق)؛ با محوریت چالش های ماهوی و تعارض حقوق زوجین

پیشرفت های چشمگیر در فناوری های کمک باروری (ART) و به ویژه روش لقاح خارج از رحم (IVF)، امکان انجماد و نگهداری جنین های مازاد را برای استفاده های آتی فراهم آورده است. با این وجود، این دستاورد پزشکی، چالش های حقوقی و فقهی بی سابقه ای را در زمان انحلال نکاح (طلاق) به وجود آورده است. مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی ماهیت فقهی و حقوقی جنین فریز شده و وضعیت آن پس از طلاق می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که جنین فریز شده نه صرفا یک «مال» قابل تملک و معامله است و نه یک «شخص انسانی» دارای حقوق کامل قانونی؛ بلکه موجودی با «حیات بالقوه انسانی» است که زوجین بر آن «حق تصمیم گیری مشترک» دارند. در فرض وقوع طلاق، تعارض میان «حق بر فرزندآوری» یکی از زوجین و «حق بر عدم فرزندآوری» دیگری رخ می دهد. بر اساس قواعد فقهی و اصول حقوقی، به دلیل لزوم استمرار رابطه زوجیت در بقای اذن، هیچ یک از زوجین نمی تواند پس از طلاق، بدون رضایت صریح طرف مقابل، اقدام به انتقال جنین به رحم نماید و در صورت عدم توافق، حق ممانعت از تولد (عدم فرزندآوری) به دلیل تقدم دفع مفسده بر جلب منفعت، ترجیح دارد.

کلیدواژه ها:

جنین فریز شده ، لقاح خارج رحمی ، انحلال نکاح ، طلاق ، حق بر عدم فرزندآوری ، ماهیت حقوقی جنین