تحلیل هستی شناختی و معرفت شناختی «تجربه دینی» بر مبنای نظریه «علم حضوری» و «اتحاد عاقل و معقول» در حکمت متعالیه؛ گذار از سوبژکتیویسم به رئالیسم دینی

یکی از چالش های بنیادین در عرصه فلسفه دین معاصر، مسئله ارزش و اعتبار معرفت شناختی تجربه های دینی و مواجهه با رویکردهای تقلیل گرایانه روان شناختی و جامعه شناختی است که این تجارب را به توهمات سوبژکتیو و فاقد مابازاء خارجی فرو می کاهند. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر متون اصیل حکمت متعالیه، به واکاوی عمیق این مسئله می پردازد. هدف بنیادین پژوهش حاضر، ارائه تبیینی فلسفی و هستی شناختی برای گذار از سوبژکتیویسم محض به یک رئالیسم دینی مستحکم است. یافته های پژوهش نشان می دهد که با کاربست نظریه «علم حضوری» و بسط قاعده «اتحاد عاقل و معقول» در دستگاه فلسفی صدرالمتالهین، تجربه دینی نه یک واکنش عاطفی صرف یا پردازش خطای مغزی، بلکه نوعی ادراک بی واسطه و اتصال وجودی میان مدرک (نفس سالک) و مدرک (حقیقت قدسی و مجرد) است. در این چارچوب مفهومی، فرمول معرفتی از حالت دوگانگی و تقابل عبور کرده و به یک اتحاد وجودی ارتقا می یابد این تبیین متعالی، ضمن اثبات عینیت و واقع نمایی تجارب اصیل دینی، معیارهای روشنی برای تمایز آن از تخیلات نفسانی و القائات وهمی ارائه می دهد و نشان می دهد که عقل و شهود در یک تعامل طولی، یکدیگر را تایید می کنند.

کلیدواژه ها:

فلسفه دین ، تجربه دینی ، علم حضوری ، اتحاد عاقل و معقول ، حکمت متعالیه ، سوبژکتیویسم ، تقلیل گرایی