مطالعه تطبیقی حقوق زن در نکاح دائم و موقت در فقه امامیه و حقوق ایران

نهاد خانواده در فقه امامیه و حقوق موضوعه ایران بر پایه عقد نکاح استوار است که به دو صورت دائم و منقطع (موقت) منعقد می شود. اگرچه ماهیت بنیادین هر دو عقد، ایجاد علقه زوجیت است، اما تفاوت در اهداف و کارکردهای این دو نهاد، منجر به شکل گیری رژیم های حقوقی متفاوتی در حوزه حقوق مالی زنان شده است. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع فقهی امامیه و مواد قانون مدنی ایران، به بررسی تطبیقی دو حق مالی عمده زن، یعنی «مهریه» و «نفقه» در نکاح دائم و موقت می پردازد. یافته های این بخش از پژوهش نشان می دهد که در نکاح دائم، رویکرد شارع و قانون گذار بر پایه حمایت مستمر و حفظ ثبات خانواده است؛ از این رو، استحقاق نفقه جزء ذات لاینفک و آثار قهری این عقد شمرده می شود و عدم ذکر مهریه خللی در صحت عقد ایجاد نمی کند. در مقابل، در نکاح موقت که بر پایه توافقات مقطعی و آزادی اراده طرفین استوار است، تعیین مهریه رکن اساسی و شرط صحت عقد تلقی شده و در مقابل، الزام به پرداخت نفقه به صورت پیش فرض وجود ندارد، مگر آنکه صراحتا شرط شود. این تفاوت ها نشان دهنده انعطاف پذیری نظام حقوقی اسلام در پاسخگویی به نیازهای متنوع اجتماعی است.

کلیدواژه ها:

فقه شیعه ، متعه ، عقد دائم