واکاوی فقهی و حقوقی مالکیت عواید «کودکان اینفلوئنسر» و بررسی حدود اختیارات مالی ولی قهری

با توسعه روزافزون فضای سایبری و رواج پدیده اشتراک گذاری زندگی شخصی کودکان توسط والدین (شیرنتینگ)، نسل جدیدی از فعالان مجازی تحت عنوان «کودکان اینفلوئنسر» پا به عرصه گذاشته اند. در این الگو، والدین با تولید محتوا از حریم خصوصی و روزمرگی های فرزندان خردسال خود، از طریق جذب حامی مالی و تبلیغات به درآمدهای کلانی دست پیدا می کنند. با این حال، سکوت قانون گذار ایرانی در خصوص وضعیت مالکیت این ثروت نوپدید و چگونگی تصرف والدین در آن، ابهامات و چالش های فقهی و حقوقی جدی را به وجود آورده است. پژوهش حاضر با اتکا به روش توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از موازین حقوق موضوعه ایران و مبانی فقه امامیه، تلاش می کند تا وضعیت تعلق این اموال و ماهیت حقوقی آن ها را روشن سازد. نتایج این بررسی نشان می دهد که حضور و فعالیت کودک در این بسترها، مصداق بارز «کار» و استفاده تجاری از «حق بر تصویر» وی به شمار می رود. از این رو، با استناد به رسمیت شناختن ارزش مالی حقوق شخصیتی افراد و همچنین «قاعده احترام مال و عمل مومن»، تمامی درآمدهای حاصل از این صفحات در مالکیت انحصاری طفل قرار دارد. بر این اساس، جایگاه والدین صرفا در حد نماینده قانونی و ولی قهری برای اداره این اموال (با رعایت مصلحت کودک) تقلیل می یابد و صرف راه اندازی و مدیریت صفحه مجازی توسط والدین، هیچ گونه حق مالکیتی نسبت به درآمدهای ناشی از اعتبار و تصویر کودک برای آنان ایجاد نمی کند.

کلیدواژه ها:

کودکان اینفلوئنسر ، محدودیت ولایت قهری ، استثمار مالی کودکان ، حق بر تصویر ، مصلحت صغیر ، فقه امامیه