مسئولیت حقوقی ناشی از فرسودگی شغلی پزشکان در بروز خطاهای پزشکی

حرفه پزشکی به دلیل ماهیت حساس، سطح بالای مسئولیت و مواجهه مستمر با فشارهای روانی و جسمی، پزشکان را در معرض فرسودگی شغلی قرار می دهد؛ پدیده ای که می تواند بر تمرکز، دقت و تصمیم گیری حرفه ای اثر گذاشته و زمینه بروز خطاهای پزشکی را افزایش دهد. از سوی دیگر وقوع خطاهای پزشکی علاوه بر تهدید سلامت بیماران موجب افزایش تعارضات و دعاوی و برجسته شدن مسئله مسئولیت حقوقی پزشکان در نظام حقوق پزشکی می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش فرسودگی شغلی پزشکان در بروز خطاهای پزشکی و تحلیل جایگاه آن در تعیین مسئولیت حقوقی پزشک انجام شد. روش تحقیق توصیفی تحلیلی است و داده ها به دو شیوه کتابخانه ای و میدانی گردآوری گردید؛ به این صورت که در بخش کتابخانه ای قوانین و مقررات، منابع حقوقی و دیدگاه های مرتبط با مسئولیت پزشکی بررسی شد و در بخش میدانی از پرسشنامه استاندارد فرسودگی شغلی مازلاچ (MBI-HSS) و یک شاخص خودگزارشی کوتاه برای سنجش وقوع خطای پزشکی در سه ماه گذشته استفاده شد. جامعه مورد مطالعه شامل ۳۰ نفر از پزشکان شاغل در بیمارستان های دولتی شهر نیشابور در سال ۱۴۰۴ بود که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و داده ها با آمار توصیفی تحلیل گردید. یافته های میدانی نشان داد بخشی از نمونه وقوع خطای پزشکی را گزارش کرده اند و الگوی نمرات فرسودگی در ابعاد خستگی عاطفی و مسخ شخصیت در کنار کاهش نسبی احساس موفقیت فردی حاکی از حضور درجاتی از فرسودگی در میان پاسخ دهندگان است. در بخش تحلیلی، بر مبنای چارچوب مسئولیت در حقوق ایران نتیجه گرفته می شود که فرسودگی شغلی می تواند به عنوان عامل زمینه ای در ارزیابی تقصیر و فهم دقیق تر اوضاع و احوال موثر بر انتساب رفتار پزشک و نیز در تحلیل رابطه سببیت مورد توجه قرار گیرد؛ با این حال به تنهایی موجب رفع مسئولیت نیست و معیار اصلی همچنان رعایت موازین فنی و علمی و نظامات دولتی و سنجش رفتار پزشک با معیار پزشک متعارف در شرایط مشابه است. در نهایت اتخاذ رویکرد پیشگیرانه از طریق مدیریت بار کاری، کاهش شیفت های فرساینده، تقویت فرهنگ ایمنی و گزارش دهی و ارتقای حمایت های نهادی و آموزشی می تواند همزمان به کاهش خطاهای پزشکی و کاهش تعارضات و دعاوی حقوقی منجر شود.

کلیدواژه ها:

فرسودگی شغلی ، خطای پزشکی ، مسئولیت حقوقی ، پزشک ، مسئولیت مدنی ، حقوق پزشکی