تحلیل بزهکاری نوجوانان در فضای مجازی و راهکارهای پیشگیری با تاکید بر سیاست جنایی افتراقی و رویکرد اصلاح مدار

گسترش فضای مجازی و نفوذ روز افزون فناوری های ارتباطی در زندگی روزمره، نوجوانان ضمن ایجاد ظرفیت های آموزشی، فرهنگی و ارتباطی، زمینه شکل گیری گونه های تازه ای از بزهکاری را نیز فراهم آورده است. نوجوانان در این محیط نه تنها ممکن است بزه دیده جرایم سایبری شوند، بلکه در موقعیت بزهکار نیز قرار می گیرند و رفتارهایی مانند مزاحمت و آزار اینترنتی، دسترسی غیر مجاز، سوء استفاده از حساب ها، انتشار محتوای زیانبار، جعل هویت، تقلب های خرد اینترنتی و مشارکت در چالش های مجرمانه را مرتکب می شوند. مقاله حاضر با روش توصیفی - تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، در پی آن است که مهم ترین ابعاد بزهکاری نوجوانان در فضای مجازی، علل فردی و اجتماعی آن، و راهکارهای پیشگیری و مداخله را بررسی کند. یافته های تحقیق نشان می دهد که بزهکاری مجازی نوجوانان برخلاف پاره ای برداشت های ساده انگارانه، صرفا ناشی از کنجکاوی فنی نیست بلکه محصول تعامل پیچیده میان ویژگی های تحولی نوجوانی، ضعف نظارت خانوادگی، ناکافی بودن آموزش رسانه ای، فشار گروه همسالان، سهولت دسترسی به فرصت های بزهکارانه و احساس ناشناس بودن در محیط دیجیتال است. همچنین روشن شد که واکنش کیفری صرف پاسخ کافی به این پدیده نیست و سیاست جنایی مطلوب باید بر پیشگیری اجتماعی، آموزشی، خانوادگی و فنی، در کنار پاسخ افتراقی و اصلاح مدار نسبت به نوجوانان، استوار باشد.

کلیدواژه ها:

بزهکاری ، نوجوانان ، فضای مجازی ، پیشگیری از جرم ، جرایم سایبری ، سیاست جنایی افتراقی ، عدالت اطفال و نوجوانان ، سواد رسانه ای