ارزیابی ارگونومی ایستگاه کاری کارکنان رده های مختلف اداره صنعت معدن و تجارت استان کرمان

با گسترش روزافزون فناوری کامپیوتر در مشاغل اداری اختلالات اسکلتی عضلانی (MSDS) به یکی از شایع ترین و پرهزینه ترین آسیب های شغلی تبدیل شده است. از آنجا که ماهیت مسئولیت ها و ابزارهای کاری در رده های مختلف اداری تفاوت های ساختاری دارد و بررسی تفکیکی این رده ها اغلب مغفول مانده است، این پژوهش با هدف بررسی تفاوت ارگونومیکی ایستگاه های کاری و ارزیابی ریسک فاکتورهای محیط کار در میان کارکنان رده بالا (مدیران) و رده پایین کارشناسان پایه اداره کل صنعت معدن و تجارت استان کرمان انجام شد. این مطالعه توصیفی-تحلیلی از نوع علی-مقایسه ای در سال ۱۴۰۳ بر روی ۶۰ نفر از کارکنان (۳۰ نفر مدیر و ۳۰ نفر کارشناس) که به روش هدفمند انتخاب شدند صورت گرفت و طی آن میزان شیوع اختلالات اسکلتی عضلانی با استفاده از پرسشنامه استاندارد نوردیک (NMQ) و ارزیابی ارگونومیک ایستگاه های کاری به روش ارزیابی سریع تنش اداری (ROSA) سنجیده شد تا در نهایت داده ها در نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ و با استفاده از شاخص های آمار توصیفی و آزمون تی مستقل در سطح معنی داری ۰/۰۵ تحلیل شوند. نتایج پرسشنامه نوردیک نشان داد که درصد شیوع اختلالات اسکلتی عضلانی در کارکنان رده پایین به شکل چشمگیری بالاتر است؛ به طوری که بیشترین میزان شیوع در این گروه مربوط به شانه و زانو هر کدام (۴۶/۶) و بخش فوقانی پشت (۴۰) بوده است، در حالی که در هر دو گروه بالاترین میزان درد در نواحی کمر (۵۶/۶) و گردن (۴۶/۶) مشاهده شد. همچنین یافته های روش ROSA نشان داد که بین میانگین امتیاز مولفه صندلی و نمره نهایی ROSA بین دو گروه تفاوت آماری معنی داری وجود دارد (P = ۰/۰۰۱) به گونه ای که نمره نهایی ارگونومی در گروه رده بالا ۴/۷۶ (سطح خطر متوسط) و در گروه رده پایین ۷/۴۳ (سطح خطر بالا و نیازمند مداخله فوری) محاسبه شد. در نهایت این یافته ها تایید می کنند که ایستگاه های کاری کارکنان رده پایین به دلیل طراحی نامناسب تجهیزات به ویژه صندلی اداری، محدودیت فضای فیزیکی و تراکم بالای تجهیزات در سطح خطر بالایی قرار دارد و با توجه به اینکه روش ROSA ابزاری کارآمد برای غربالگری عوامل خطرزا است، پیشنهاد می شود اقداماتی نظیر بازنگری در ابعاد فیزیکی محیط کار، تعویض یا تنظیم ارگونومیک صندلی ها و برگزاری دوره های آموزش کاربردی ارگونومی برای کارکنان جهت بهبود سلامت و افزایش بهره وری سازمانی اجرا گردد.

کلیدواژه ها:

ارگونومی ، ایستگاه کاری ، رده های اداری ، پرسشنامه نوردیک (NMQ) ، ارزیابی سریع تنش اداری (ROSA)