ماهیت شناسی رضایت بیمار در قتل از روی ترحم نقد مبانی خودمختاری (Autonomy) با رویکرد فقهی-حقوقی

اصل «خودمختاری» (Autonomy) به مثابه سنگ بنای حقوق فردی مرجع نهایی تصمیم گیری درباره سرنوشت خویش تلقی می شود. این اصل در عرصه اخلاق زیستی به چالشی عمیق در قالب «پدیده اتانازی» یا مرگ «شیرین» تجلی یافته و این پرسش را مطرح ساخته که آیا رضایت «بیمار» می تواند ماهیت فعل قتل را دگرگون کرده و از آن مشروعیت زدایی کند؟ این مقاله با رویکردی میان رشته ای که دو حوزه فقه امامیه و حقوق کیفری را به هم پیوند می زند در صدد است تا ماهیت رضایت بیمار در قتل از روی ترحم را واکاوی کند. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی ضمن تبیین مبانی فلسفی اصل خودمختاری در نظام های فکری لیبرال به نقد آن از منظر مبانی انسان شناختی اسلام به ویژه اصل مالکیت الهی بر نفس و حرمت ذاتی حیات می پردازد. یافته های تحقیق نشان می دهد که در نظام حقوقی اسلام رضایت فاقد قدرت تاسیسی برای جواز اتلاف نفس است و اراده انسان در طول اراده شارع تعریف می شود نه در عرض آن. در نتیجه اتانازی داوطلبانه علی رغم وجود رضایت از دایره اذن مشروع خارج بوده و ماهیت مجرمانه خود را حفظ می کند. این پژوهش ضرورت بازنگری در پذیرش بی قید و شرط مفاهیم غربی در سیاست گذاری های حقوقی و پزشکی کشور را برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

اتانازی ، رضایت ، بیمار ، خودمختاری ، قتل از روی ترحم ، اخلاق زیستی ، فقه امامیه ، حقوق کیفری