تحلیل تطبیقی تعهدات مالی سرپرستان نسبت به فرزندخوانده در فقه اسلامی و حقوق موضوعه ایران

فرزندخواندگی به عنوان نهادی حقوقی اجتماعی برای حمایت از کودکان بی سرپرست و بدسرپرست، در فقه امامیه فاقد آثار نسبی بوده و صرفا در قالب کفالت اخلاقی و حمایتی جایز است؛ لذا تعهدات مالی سرپرست نفقه، اداره اموال، توارث الزامی شرعی نبوده و مستحب یا تبرعی تلقی می گردد. در مقابل حقوق موضوعه ایران با رویکرد حکومتی و مصلحت اندیشانه در قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست مصوب ۱۳۹۲ تعهدات مالی گسترده ای را بر سرپرستان الزامی کرده است: نفقه و هزینه های نگهداری، تربیت و تحصیل مشابه نفقه فرزند نسبی (ماده ۱۷)، اداره اموال صغیر تحت نظارت دادگاه تبصره ماده ۱۱ قانون ۱۳۵۳ و رویه قضایی و جایگزین های ارث نظیر الزام به بیمه عمر ماده (۱۵) و تملیک بخشی از اموال ماده (۱۴). پژوهش حاضر با روش تحلیلی تطبیقی نشان می دهد که حقوق ایران تلاش کرده خلاهای فقهی را از طریق الزام قانونی، نظارت قضایی و سازمان بهزیستی جبران کند لیکن چالش هایی چون عدم توارث مستقیم، ابهام در متقابل بودن نفقه، نظارت ناکافی عملی و بار مالی سنگین بر سرپرستان همچنان باقی است. در نهایت پیشنهاد می شود با اصلاح قوانین، تعیین جزئیات نفقه و تملیک، تقویت حمایت های دولتی، صندوق ملی یارانه، بیمه و اجتهاد پویا در فقه و هماهنگی بیشتر دو نظام حمایت مالی پایدارتری از فرزندخواندگان فراهم گردد تا مصلحت عالیه کودک و انسجام خانواده تامین شود.

کلیدواژه ها:

فرزند خواندگی ، تعهدات مالی ، نفقه فرزند خوانده ، اداره اموال ، توارث ، فقه امامیه ، قانون حمایت از کودکان بی سرپرست و بدسرپرست ۱۳۹۲