شناسایی آنومالی عناصر استراتژیک با استفاده از روش های اکتشاف ژئوشیمی در گرانیت سنگ بست مشهد

شناسایی عناصر استراتژیک و کاربردهای جدید آنها از اهمیت ویژه ای برخوردار است و در ایران این نوع معادن تاکنون شناسایی نشده اند. با توجه به اهمیت عناصر استراتژیک و اینکه تولید بیش از ۹۷% عناصر کمیاب در اختیار کشور چین می باشد و کشور مزبور با وضع قوانین سخت گیرانه زیست محیطی توسعه معادن عناصر کمیاب را محدود نموده است، لذا همه کشورها جهت حفظ صنایع وابسته شناسایی منابع عناصر کمیاب را در برنامه اکتشافی خود قرار داده اند. بر همین اساس تحقیق و بررسی عناصر استراتژیک بر اساس آنومالی های عنصر نیوبیوم در گرانیت سنگ بست مشهد مورد توجه قرار گرفت. در ابتدا با پردازش داده های اکتشافات ژئوشیمی ۱۶ ورقه ۱:۱۰۰۰۰۰ آنومالی های عنصر نیوبیوم مورد توجه قرار گرفت. در ادامه آنومالی ها در ورقه های فریمان، دولت آباد، مشهد و طرقبه انتخاب و نمونه برداری شدند. از ۸۶ نمونه سنگی برداشت شده تعداد ۲۵ نمونه نسبت به عناصر لانتانیوم، سریم و نیوبیوم غنی شدگی نشان می دهند ولی در نهایت با توجه به مجموع عناصر نادر ۱۰ نمونه به عنوان آنومالی نهایی معرفی شده است. مهم ترین آنومالی در ورقه فریمان بود که بخش های سیلیسی کربناتی در حاشیه توده نفوذی و دگرگونی ها بیشترین غنی شدگی را نسبت به سریم و لانتانیوم دارد. دایک های بازیک منطقه نیز نسبت به سریم و لانتانیوم و دایک های پگماتیتی نیز نسبت به نیوبیوم غنی شدگی نشان می دهند. از آنجا که برای مجموع عناصر نادر بیش از ۵۰۰ گرم بر تن کارهای اکتشافی و استخراجی انجام می شود در منطقه سنگ بست در سه نمونه از ۶۹ نمونه سنگی گرفته شده مجموع عنصر نادر آنها بیش از ۵۰۰ گرم بر تن است که ماکزیمم آن در نمونه ۶۳ AZ-Nb- که مجموع عیار عناصر نادر برای ۱۵ عنصر شامل (Ce, Dy, Er, Eu, Gd, Ho, La, Lutecium, Nd, Pr, Sm, Tb, Tm, Y, Yb) ۱۲۴۰ گرم بر تن می باشد که سریم این نمونه ۵۴۳ گرم بر تن است.

کلیدواژه ها:

لانتیانیم ، سریم ، اکتشاف عناصر نادر خاکی ، عناصر استراتژیک