پیش ژئوسایت تاریخی، فرهنگی و طبیعی شهردژقلعه ایزدخواست، آباده، استان فارس

دژ تاریخی ایزدخواست آباده، نخستین الگوی آپارتمان سازی جهان و همچنین بزرگ ترین قلعه خشت و گلی دنیا پس از ارگ بم کرمان می باشد که بر فراز صخره طبیعی از سنگ های رسوبی در دره رودخانه ایزدخواست بنا گردیده است. این شهردژقلعه باستانی دارای پتانسیل های والایی برای پیشنهاد یک زمین جا یا ژئوسایت ترکیبی طبیعی-تاریخی-فرهنگی در قلمرو دانش و صنعت گردشگری تلفیقی است. این سازه مهندسی باشکوه و شگفت آور که از نگاهی همانند کشتی بسیار بزرگ پهلو گرفته در جزیره صخره ای خودنمایی می کند، به راستی دستاوردی ارزشمند از اندیشه و هنر ساختمان سازی ساسانیان است که در جنوب باختری قلمرو ایران میانی، پهنه چینه-زمین ساختی سنندج-سیرجان، لبه شمال خاوری پهنه کوه زایی-راندگی اصلی زاگرس و در شمالی ترین بخش استان فارس به یادگار مانده است. این شگفتانه معماری در کنار دیگر پدیده ها و ساختارهای دیدنی پیرامونی، دارای توانمندی های بالقوه گردشگری به ویژه در زیرشاخه های علوم زمین، باستان شناسی، فرهنگ، هنر و علوم اجتماعی می باشد. این پژوهش افزون بر آرمان شناساندن و گنجاندن این نقطه در چارچوب یک پیش زمین جا در جستار زمین گردشگری کنارجاده ای یا مسیر ژئوتوریسمی، در نظر دارد که با بازخوانی شناسه های طبیعی و فرهنگی در شیوه نامه های عملیاتی پیمان نامه میراث جهانی، اینجا را به کاندیدی برای پایستگی در فهرست جایگاه های میراث جهانی یونسکو نیز، پیشنهاد دهد. همچنین یادآور گردد که با به کارگیری روش های پایش و نگهداشت میراث جهانی، شاید بشود هرچه زودتر این گنجینه تمدن ساز برجسته که آمیزه بی مانندی از معماری سنتی و مدرن با طبیعت پیرامونی است را، ترمیم و بازسازی نمود و زمینه بهره برداری اقتصادی از گردشگری های پایدار در این پهنه راهبردی هموند میان سه استان گردشگرپذیر فارس، اصفهان و یزد را نیز، به شایستگی فراهم ساخت.

کلیدواژه ها:

سنندج-سیرجان ، فارس ، ایزدخواست ، شهردژقلعه ، پیش ژئوسایت ترکیبی