نقش تحقیر اجتماعی در تبدیل تعارضات روزمره به رفتارهای مجرمانه

رویکردهای سنتی در جرم شناسی که بر پایه مدل انتخاب عقلانی بنا شده اند در تبیین چرایی تبدیل تعارضات پیش پا افتاده روزمره به جنایات هولناک با بن بست مواجه هستند. مقاله حاضر با اتخاذ رویکرد «جرم شناسی عاطفی» به واکاوی نقش میانجی تحقیر اجتماعی در فرآیند گذار از تعارض به جرم می پردازد. مسئله اصلی تحقیق این است که چگونه تحقیر به عنوان یک فشار روانی، حاد مکانیسم های خودکنترلی را مختل کرده و کنشگر را به سمت بزهکاری سوق می دهد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از نظریات «فشار عمومی» اگنیو و چرخه شرم-خشم توماس شف نشان می دهد که تحقیر اجتماعی با هدف قرار دادن هسته مرکزی هویت و منزلت فرد منجر به بروز احساس شرم می گردد. فرد برای رهایی از فشار خردکننده این احساس و بازسازی اقتدار خدشه دار شده خود به خشونت به مثابه یک آیین «اعاده حیثیت» متوسل می شود. یافته های تحقیق حاکی از آن است که متغیرهای محیطی نظیر حضور نظاره گران و ساختارهای کلان مانند نابرابری های اجتماعی ادراک تحقیر را تشدید کرده و بزهکاری را به تنها راهبرد «ترمیم» «خود» بدل می کنند. در نهایت این مقاله با نقد سیاست جنایی صرفا کیفرگرا بر ضرورت چرخش به سمت «عدالت ترمیمی» و «پیشگیری عاطفه مدار» تاکید می کند. پیشنهاد می شود نظام عدالت کیفری با به رسمیت شناختن تحریک ناشی از تحقیر و بهره گیری از نهادهای میانجیگری عاطفی به جای بازتولید چرخه تحقیر از طریق مجازات های سنتی بر بازسازی پیوندهای اجتماعی و ارتقای تاب آوری عاطفی شهروندان تمرکز نماید.

کلیدواژه ها:

جرم شناسی ، عاطفی ، تحقیر اجتماعی ، تعارضات روزمره ، رفتارهای مجرمانه