بررسی عوامل موثر بر فرسودگی تحصیلی دانشجویان علوم پزشکی: مرور نظام مند

فرسودگی تحصیلی در میان دانشجویان علوم پزشکی به دلیل ماهیت فشرده آموزش بالینی و حجم بالای مسئولیت های تحصیلی، شیوع قابل توجهی داشته و با پیامدهایی نظیر کاهش عملکرد تحصیلی، افت همدلی و افزایش خطاهای پزشکی همراه است. با وجود مطالعات گسترده در این حوزه تنوع روش شناختی و پراکندگی یافته ها دستیابی به تصویری یکپارچه از عوامل موثر بر فرسودگی را دشوار ساخته است. پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند عوامل فردی، آموزشی و محیطی اجتماعی موثر بر فرسودگی تحصیلی در دانشجویان علوم پزشکی انجام گرفت. جستجوی سیستماتیک در پایگاه های Web of Science، Scopus، PubMed، Google Scholar بین سال های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ انجام شد. مطالعات همبستگی، مقطعی و طولی و کیفی که به بررسی ارتباط بین عوامل مختلف با فرسودگی تحصیلی پرداخته بودند وارد شدند. ارزیابی کیفیت با استفاده از ابزارهای JBI و NOS صورت گرفت و داده ها با روش سنتز روایتی تحلیل شدند. از مجموع ۱,۲۴۸ رکورد اولیه ۲۹ مطالعه (۲۱ مطالعه کمی و ۸ مطالعه کیفی) معیارهای ورود را دارا بودند. یافته ها نشان داد که خودکارآمدی تحصیلی و هوش هیجانی به عنوان قوی ترین عوامل محافظتی و فشار تحصیلی (حجم سنگین دروس و فشار امتحانات و ساعات بالینی طولانی) به عنوان قوی ترین عوامل خطرساز عمل می کنند. همچنین حمایت اجتماعی، کمال گرایی، عوامل فرهنگی و تفاوت های جنسیتی به عنوان عوامل تعدیل گر شناسایی شدند. مرور نظام مند حاضر نشان می دهد که فرسودگی تحصیلی در دانشجویان علوم پزشکی پدیده ای چندعاملی است و مداخلات پیشگیرانه موثر نیازمند رویکردی یکپارچه در سطوح فردی، آموزشی و سازمانی می باشد.

کلیدواژه ها:

فرسودگی تحصیلی ، دانشجویان علوم پزشکی ، مرور نظام مند ، عوامل فردی ، عوامل آموزشی