تحلیل مبانی نظری چالش های اجرایی و راهبردهای بهبود الگوی ارزشیابی کیفی توصیفی در دوره ابتدایی

پژوهش حاضر با هدف تحلیل مبانی نظری شناسایی چالش های اجرایی و ارائه راهبردهای بهبود الگوی ارزشیابی کیفی (توصیفی) در دوره ابتدایی انجام شده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و به روش سنتز پژوهی با پیروی از پروتکل هفت مرحله ای ساندلوسکی و باروسو (Sandelowski & Barroso, ۲۰۰۷) صورت گرفته است. جامعه پژوهش شامل کلیه مقالات علمی-پژوهشی، پایان نامه های تحصیلات تکمیلی، کتب تخصصی و گزارش های علمی معتبر مرتبط با ارزشیابی کیفی توصیفی در مقطع ابتدایی بود که در پایگاه های داخلی (Civilica، Magiran، Noormags (SID)، پرتال جامع علوم انسانی) و خارجی (Google Scholar، ERIC، Taylor & Francis، Springer Science Direct) طی سال های ۱۳۸۵ تا ۱۴۰۳ (۲۰۰۶-۲۰۲۴) منتشر شده بودند. از میان ۱۷۹ منبع اولیه، پس از اعمال معیارهای ورود (ارتباط مستقیم با موضوع، روش شناسی شفاف، اعتبار علمی و خروج تکرار، عدم دسترسی به متن کامل)، ۵۸ منبع خارجی برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. تحلیل داده ها با استفاده از روش کدگذاری سه مرحله ای باز، محوری و انتخابی انجام گرفت. یافته ها در قالب چهار مضمون اصلی سازماندهی شدند: (۱) کارکردهای اثربخش الگو (شامل کاهش اضطراب امتحان، بهبود خودپنداره تحصیلی، تقویت مهارت های فراشناختی و افزایش انگیزه یادگیری)، (۲) موانع و چالش های اجرایی شامل مشکلات ساختاری، نگرشی، زیرساختی و اداری، (۳) عوامل مرتبط با معلمان (شامل دانش، نگرش و مهارت های عملی) و (۴) عوامل زمینه ای موثر بر موفقیت شامل نقش والدین، فرهنگ مدرسه، حمایت مدیریتی و برنامه های توانمندسازی. علاوه بر این، یک یافته متناقض نیز شناسایی شد که در بخش بحث به تحلیل آن پرداخته شده است. نتیجه گیری اصلی آن است که الگوی ارزشیابی کیفی توصیفی در سطح نظری از کارآمدی بالایی برخوردار است اما تحقق عملی آن نیازمند مداخلات چندوجهی در سطوح خرد (معلم و کلاس)، میانی (مدیریت مدرسه و والدین) و کلان (نظام آموزشی و سیاست گذاری) است. بر این اساس پیشنهادهایی برای بازطراحی برنامه های ضمن خدمت، تعدیل نسبت تعداد دانش آموز به معلم، توسعه ابزارهای الکترونیکی نیمه خودکار و تدوین راهنماهای عملی برای والدین ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

ارزشیابی کیفی (توصیفی) ، دوره ابتدایی ، بازخورد توصیفی ، سنتز پژوهی ، چالش های اجرایی ، توانمندسازی معلمان