مطالعه تاثیر حمایت های اجتماعی مددکاران بر توانمندسازی خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی؛ یک رویکردی ترکیبی چالش ها و فرصت ها

این مطالعه با هدف بررسی نقش انواع حمایت های اجتماعی ارائه شده توسط مددکاران در ارتقای فرآیند توانمندس سازی خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) در استان تهران طراحی و اجرا شد. طرح تحقیق از رویکرد آمیخته بهره گرفت و در سه مرحله مکمل دنبال گردید. در مرحله نخست برای توصیف وضعیت موجود، سطوح و الگوهای حمایت اجتماعی مددکاران از طریق روش توصیفی مورد تحلیل قرار گرفت. در مرحله دوم با استفاده از رویکرد پدیدارشناسی تفسیری، تجربیات و برداشت های مددکاران از مفهوم حمایت اجتماعی بررسی شد. در مرحله سوم نیز تاثیر حمایت اجتماعی بر توانمندس سازی اقتصادی خانوارهای تحت پوشش با بهره گیری از روش همبستگی ارزیابی گردید. جامعه آماری شامل مددجویان سه شهرستان تهران، ری و شمیرانات بود که از میان ۲۲۰۰۰ مددجو، ۳۸۵ نفر به صورت تصادفی انتخاب شدند. داده ها با پرسشنامه، مصاحبه نیمه ساختارمند و مشاهده جمع آوری و تحلیل شدند. یافته های کمی نشان داد که حمایت عاطفی بیشترین سهم را در ارتقای سطح توانمندس سازی خانوارهای تحت پوشش دارد. نتایج کیفی نیز نشان داد که مددکاران مفهوم حمایت اجتماعی را عمدتا در قالب حمایت ابزاری تعبیر می کنند و در مورد سایر ابعاد حمایت اجتماعی درک عمیق و ساختارمندی ندارند. با توجه به اهمیت توانمندس سازی روان شناختی و اجتماعی در ایجاد توانمندس سازی پایدار و نیز نبود برنامه های منسجم روان شناختی در مداخلات فعلی، پیشنهاد می شود کمیته امداد امام خمینی (ره) استان تهران با همکاری متخصصان حوزه های روان شناسی، علوم اجتماعی و جامعه شناسی به طراحی و اجرای یک بسته آموزشی چندبعدی ویژه توانمندس سازی روان شناختی و اجتماعی مددجویان اقدام کند. همچنین نتایج نشان داد که در میان بخشی از مددجویان مقاومت نسبت به تغییر و پذیرش برنامه های توانمندس سازی مشاهده می شود؛ موضوعی که لازم است در سیاست گذاری ها، آموزش ها و طراحی مداخلات آینده مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

توانمندسازی ، خانوار ، حمایت اجتماعی ، مددکاران کمیته امداد امام خمینی (ره) ، خدمات مددکاری ، مخاطبان تحت پوشش