اندیشه های اجتماعی و سیاسی در هند باستان

بر اساس تحقیقات باستان شناسی ظهور مدنیت در هند به سال های میان ۲۷۰۰ تا ۱۵۰۰ قبل از میلاد در دو شهر «موهنجودارو» و «هاراپا» بازمی گردد. تمدن آن دوران به تمدن دراویدیان شهرت دارد که زبان و داهای آریایی نیز مقتبس از آن می باشد. به نظر «سینها» متفکر شهیر هندی در تاریخ هند سه جامعه سیاسی هندو - آریایی، هندو - اسلامی و هندو انگلیسی، قابل مشاهده است. اولی، یک نهاد اجتماعی و سیاسی است که بر مبنای گفتمان فرهنگی هندو آریایی به وجود آمده و قرن ها تداوم داشته است. دومی جامعه مرکب از اندیشه هندوئیسم و تعالیم اسلامی است و سومی عبارت از هندوئیسمی است که با سنت انگلیسی امتزاج یافته است. جامعه سیاسی هندو آریایی با مهاجرت آریاییان در بین سال های ۱۶۰۰ تا ۱۴۰۰ قبل از میلاد به سرزمین هندوستان تحقق یافت که آن را باید مطلع دوران هند باستان دانست. ابعاد نظری تفکرات هندو آریایی شامل اعتقادات دینی، باور به نظم کیهانی و تاملات فلسفی در اخلاقیات است و نتایج عملی آن شامل وارنا به معنای نظام طبقاتی در جامعه؛ «آشراما» به مفهوم مراحل و شیوه رفتار؛ پوروشارتا به معنای اهداف غایی هر هندی در سیر حیات خویش است؛ همچنین واژه «داندا» معادل عنوان قدرت سیاسی پادشاه و ارتباط آن با ماوراء است. در دوران هند باستان دو عصر اندیشه سیاسی مطرح است: اول «عصر اندیشه سیاسی دولت - مردمی (راسترا)» که شامل ویژگی هایی چون انتخابی بودن رئیس قبیله، محدودیت اختیارات وی و وجود نهادهای ناظر (سمیتی و سبها) بود، دوم، عصر اندیشه سیاسی دولت - «برهمنی» که واجد خصوصیاتی همچون انحصار تفسیر متون مقدس درید برهمنان، تمرکز مطلق قدرت در نهاد موروثی پادشاهی (راجا) در سایه تفوق برهمنان و تقویت نهادهای دولتی به تبع افول مجالس مردمی بود.

کلیدواژه ها:

هند ، باستان ، اندیشه های اجتماعی و سیاسی ، جامعه هندو آریایی ، داندا ، عصر اندیشه سیاسی دولت - مردمی(راسترا) ، عصر اندیشه سیاسی دولت - برهمنی