بازارهای نوظهور ایران

هوش مصنوعی مولد (GenAI) به عنوان یکی از پیشرفته ترین فناوری های نوظهور قابلیت های بی نظیری در تولید داده های مصنوعی، مدل سازی سناریوهای پیچیده، پیش بینی ریسک های پویا، تولید گزارش های خودکار و شبیه سازی تاثیر عوامل خارجی مانند تحریم های اقتصادی ارائه می دهد. این فناوری به ویژه در صندوق های سرمایه گذاری پایدار Sustainable Investment Funds یا SIFS که بر معیارهای محیطی، اجتماعی و حاکمیتی (ESG) تمرکز دارند می تواند تحول اساسی در مدیریت ریسک مالی ایجاد کند. در بازارهای نوظهور مانند ایران که با چالش هایی نظیر نوسانات ارزی مانند افت ارزش ریال بیش از ۵۰ درصد در سال های اخیر، تحریم های اقتصادی، تورم بالا بالای ۴۰ درصد در ۲۰۲۴، عدم ثبات سیاسی، محدودیت های دسترسی به داده های ESG و ریسک های سایبری ناشی از محدودیت های فناوری روبرو هستند، ادغام GenAI می تواند دقت پیش بینی ریسک را تا ۳۵ درصد افزایش دهد، بهره وری عملیاتی را بهبود بخشد، زمان پردازش داده ها را کاهش دهد و به شناسایی ریسک های پنهان مانند greenwashing (گزارشگری نادرست زیست محیطی) و ریسک های اجتماعی مانند اعتراضات کارگری کمک کند (شرما و همکاران، ۲۰۲۵). این مقاله با بهره گیری از رویکرد مطالعه موردی کیفی-کمی بر پایه داده های ثانویه از گزارش های بین المللی (مانند FSB، IMF، OECD و IFC) و منابع محلی مانند Civilica، SID.ir و گزارش های بورس اوراق بهادار تهران تاثیر GenAI بر شناسایی، ارزیابی، و کاهش ریسک های مالی را در پنج صندوق ESG ایرانی بررسی می کند. یافته ها حاکی از کاهش ۲۰ تا ۳۰ درصدی ریسک ارزی، بهبود ۲۲ درصدی امتیازات ESG، افزایش ۴۰ درصدی سرعت پردازش داده ها و کاهش ۲۵ درصدی هزینه های عملیاتی است، هرچند چالش هایی مانند بایاس الگوریتمی به دلیل داده های ناقص محلی، کمبود زیرساخت های دیجیتال مانند دسترسی محدود به سرورهای ابری و تاثیر تحریم ها بر دسترسی به مدل های جهانی GenAI برجسته هستند. صیادی و همکاران (۲۰۲۴) پیشنهادهای سیاست گذاری شامل سرمایه گذاری دولتی در آموزش هوش مصنوعی (AI)، تدوین چارچوب های اخلاقی، همکاری بین المللی برای دور زدن تحریم ها از طریق مدل های محلی AI و توسعه زیرساخت های داخلی است. این مطالعه بر اهمیت تعادل بین نوآوری تکنولوژیکی، پایداری زیست محیطی، ثبات مالی و غلبه بر محدودیت های ژئوپلیتیکی در سیستم مالی ایران تاکید دارد و نشان می دهد که GenAI می تواند به عنوان ابزاری برای تقویت جذب سرمایه خارجی و دستیابی به اهداف توسعه پایدار (SDG) عمل کند (لیتر و همکاران، ۲۰۲۴).

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، مدیریت ریسک مالی ، صندوق های سرمایه گذاری پایدار ، ESG ، بازارهای نوظهور ایران ، فناوری های مالی ، تحریم های اقتصادی ، بایاس الگوریتمی ، greenwashing