نقش جغرافیایی خلیج فارس در تاریخ معاصر ایران با تکیه بر تاریخ پهلوی دوم

خلیج فارس در تاریخ معاصر ایران به ویژه در دوره حکومت محمدرضا شاه پهلوی جایگاهی استراتژیک و تعیین کننده داشت. موقعیت ژئوپلیتیکی این پهنه آبی به عنوان گذرگاه اصلی انتقال انرژی و اتصال ایران به آب های آزاد ایران را در کانون رقابت و تنش های مرزی با ژاندارم منطقه، قدرت های جهانی و منطقه ای قرار داد. منابع نفتی غنی، بنادر و زیرساخت های دریایی، سیاست عراق و برخی کشورهای عربی نشان می دهد که خلیج فارس نه تنها یک پهنه جغرافیایی بلکه محور راهبرد ملی، اقتصادی، امنیتی و هویتی ایران بود. این پژوهش با رویکرد تحلیلی تاریخی ابعاد اقتصادی، نظامی، سیاسی و هویتی خلیج فارس را در دوره پهلوی دوم بررسی می کند و نشان می دهد که جغرافیا چگونه به عاملی تعیین کننده در سیاست داخلی و خارجی ایران بدل شد.

کلیدواژه ها:

خلیج فارس ، پهلوی دوم ، ژئوپلیتیک ، نفت ، امنیت منطقه ای ، هویت ملی ، جنگ سرد