تحلیل شخصیتی برونگرایی و ثبات عاطفی در نوجوانان و بررسی اثربخشی تنظیم هیجان

خودکارآمدی هیجانی به عنوان باور فرد به توانایی خود در شناسایی، مدیریت و به کارگیری موثر هیجان های مثبت و منفی یکی از مولفه های بنیادین در سازگاری روانشناختی و اجتماعی نوجوانان به شمار می رود. در این میان تنظیم هیجان به عنوان فرایندی انعطاف پذیر و هدف محور افراد را قادر می سازد تا هیجان های تجربه شده را به گونه ای هدایت کنند که انطباق با الزامات درونی و بیرونی زندگی به بهترین شکل ممکن تحقق یابد. پژوهش حاضر با هدف واکاوی رابطه میان تنظیم هیجان و خودکارآمدی هیجانی، و نیز بررسی نقش میانجی دو ویژگی شخصیتی برونگرایی و ثبات هیجانی در این ارتباط در میان گروهی از نوجوانان دختر و پسر انجام شد. یافته ها نشان دادند که تنظیم هیجان نه تنها به طور مستقیم با سطح خودکارآمدی هیجانی در ارتباط است بلکه این رابطه از طریق ویژگی های شخصیتی برونگرایی و ثبات هیجانی نیز تقویت و تبیین می شود. به بیان دیگر، نوجوانانی که از مهارت های کارآمدتری در تنظیم هیجان برخوردارند، معمولا ارزیابی مثبت تری از توانایی های خود در مواجهه با هیجان های متنوع دارند و در مدیریت هیجانات و تجربه احساس کفایت هیجانی عملکرد بهتری نشان می دهند. علاوه بر این، ویژگی های شخصیتی سازگارانه می توانند زمینه را برای درونی سازی بهتر راهبردهای تنظیم هیجان و تقویت ادراک فرد از توانمندی های هیجانی فراهم کنند. از منظر کاربردی، نتایج این پژوهش بر اهمیت طراحی مداخلات آموزشی و روانشناختی مبتنی بر تقویت مهارت های تنظیم هیجان و پرورش صفات شخصیتی سازگار تاکید دارد. چنین مداخلاتی می توانند در محیط های مدرسه و خانواده به ارتقای تاب آوری هیجانی، بهبود روابط بین فردی و افزایش سازگاری نوجوانان با فشارهای تحولی و اجتماعی کمک کنند. افزون بر این، یافته های حاضر می توانند مبنایی برای توسعه برنامه های پیشگیرانه و ارتقایی در حوزه سلامت روان نوجوانان فراهم سازند و به غنای ادبیات نظری در زمینه پیوند میان تنظیم هیجان، شخصیت و خودکارآمدی هیجانی بیفزایند.

کلیدواژه ها:

خودکارآمدی هیجانی ، تنظیم هیجان ، برون گرایی ، ثبات هیجانی ، نوجوانی ، سازگاری روان شناختی