بررسی میزان توجه به موضوع نماز در محتوای کتب درسی مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی

این پژوهش با هدف تحلیل میزان توجه به مولفه نماز در محتوای کتاب های درسی مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی انجام شده است. با توجه به نقش بنیادین نظام آموزش و پرورش در شکل دهی به باورها و رفتارهای دینی دانش آموزان بررسی نحوه بازنمایی مفاهیم عبادی، به ویژه نماز در متون درسی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. روش پژوهش از نوع تحلیل محتوای کمی بوده و جامعه آماری شامل کتاب های درسی مطالعات اجتماعی پایه های چهارم، پنجم و ششم ابتدایی است. در این راستا، واحدهای تحلیل شامل متن درس، فعالیت ها، تصاویر و سایر اجزای آموزشی مورد بررسی و کدگذاری قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که واژه «نماز» در مجموع ۱۸ بار در محتوای این کتاب ها تکرار شده است در حالی که مولفه های مرتبطی نظیر «مسجد» با فراوانی ۷۸ بار و «وضو» تنها ۲ بار مورد اشاره قرار گرفته اند. همچنین توزیع این مفاهیم در بخش های مختلف کتاب ها (متن، فعالیت ها و تصاویر) از انسجام و توازن کافی برخوردار نیست و تمرکز بیشتر بر مولفه های غیرمستقیم مرتبط با نماز مشاهده می شود. این امر حاکی از تعادل در بازنمایی مفاهیم دینی و کم توجهی نسبی به اصل فریضه نماز در مقایسه با مفاهیم پیرامونی آن است. بر این اساس می توان نتیجه گرفت که علیرغم تاکید اسناد بالادستی نظام تعلیم و تربیت بر تقویت فرهنگ اقامه نماز، محتوای کتاب های درسی مورد بررسی نتوانسته است به طور مطلوب این هدف را محقق سازد. در نتیجه بازنگری در طراحی محتوای آموزشی با تاکید گنجاندن هدفمند، منسجم و متوازن مفاهیم مرتبط با نماز به ویژه در قالب فعالیت های یادگیری فعال و معنادار، ضروری به نظر می رسد. این امر می تواند زمینه ساز تعمیق باورهای دینی و تقویت رفتارهای عبادی در دانش آموزان دوره ابتدایی باشد.

کلیدواژه ها:

نماز ، کتاب درسی ، مطالعات اجتماعی ، ابتدایی ، نوعی عدم بر