اثر فشارهای خارجی بر رفتار کارآفرینانه با تاکید بر نقش میانجی نااطمینانی نهادی و محدودیت منابع و نقش تعدیل گر تاب آوری کارآفرینانه

فشارهای خارجی از جمله تحریم های اقتصادی و تنش های ژئوپولیتیک در سال های اخیر به یکی از مهم ترین عوامل اثرگذار بر رفتارهای اقتصادی در کشورهای در حال توسعه تبدیل شده اند. با این حال سازوکارهای دقیق اثرگذاری این فشارها بر رفتار کارآفرینانه همچنان به طور کامل تبیین نشده است. این پژوهش با تمرکز بر بستر اقتصاد ایران به تحلیل چندلایه و همزمان اثرات این فشارها بر الگوهای کارآفرینی می پردازد و تلاش دارد شکاف موجود میان ادبیات کلاسیک کارآفرینی و واقعیت اقتصادهای تحت فشار را کاهش دهد. یافته های این مطالعه نشان می دهد که فشارهای خارجی دارای اثرات دوگانه، پویا و غیرخطی بر رفتار کارآفرینانه هستند. از یک سو این فشارها از طریق افزایش نااطمینانی نهادی و محدودیت در دسترسی به منابع، موجب کاهش رفتار کارآفرینانه فرصت محور و افزایش ادراک ریسک در میان کنشگران اقتصادی می شوند؛ از سوی دیگر، همین شرایط محدودکننده می توانند به عنوان محرکی برای شکل گیری نوآوری، بومی سازی و توسعه راه حل های جایگزین و تقویت کارآفرینی مقاومتی عمل کنند. این فرآیندها عمدتا از طریق بازآرایی شبکه های نهادی و اجتماعی و همچنین تغییر در منطق تصمیم گیری کارآفرینان شکل گرفته و تشدید یا تعدیل می شوند. در مجموع این پژوهش با ارائه یک چارچوب مفهومی تلفیقی مبتنی بر اقتصاد نهادی و نظریه تاب آوری کارآفرینی نشان می دهد که اثر فشارهای خارجی بر کارآفرینی نه خطی و ساده بلکه تابعی از تعامل میان محیط نهادی، محدودیت منابع و ظرفیت های تاب آوری است. نتایج این مطالعه می تواند به توسعه ادبیات کارآفرینی در شرایط بحران و ارائه راهبردهای سیاستی برای تقویت و بازآفرینی اکوسیستم های کارآفرینی در اقتصادهای تحت فشار کمک کند.

کلیدواژه ها:

تحریم های اقتصادی ، تنش های ژئوپولیتیک ، رفتار کارآفرینانه ، نااطمینانی نهادی ، محدودیت منابع ، تاب آوری کارآفرینانه