تحلیلی بر عوامل سازمانی و رفتاری با استفاده از روش تحلیل مضمون

هدف اصلی این پژوهش ارائه الگوی جامع واکاوی پدیده استعفای «خاموش» در سازمانهای دولتی ایران با رویکرد رفتار سازمانی و مدیریت منابع انسانی است. با توجه به گسترش پنهان خروج ذهنی کارکنان و ضرورت ارتقای بهره وری در بدنه اجرایی دولت، این تحقیق به دنبال تبیین مولفه هایی است که موجب گسست قرارداد روانی و کاهش تعهد عاطفی کارکنان در بستر اداری ایران می گردند. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت کیفی است که با رویکرد توصیفی-تحلیلی انجام شده است. جامعه پژوهش شامل ۱۵ نفر از نخبگان مدیریت دولتی، مدیران ارشد دستگاه های اجرایی و متخصصان رفتار سازمانی بوده که به روش نمونه گیری هدفمند قضاوت محور انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق بود و برای تحلیل داده ها از روش تحلیل «مضمون» استفاده گردید. جهت اعتبار بخشی به یافته ها از تکنیک بازبینی توسط مشارکت کنندگان و نظارت متخصصان حوزه مدیریت منابع انسانی بهره گرفته شد. تحلیل داده های حاصل از مصاحبه ها منجر به شناسایی ۴ مضمون فراگیر و ۸ مضمون محوری گردید. مضامین فراگیر شناسایی شده شامل عوامل ساختاری و حاکمیتی، عوامل مدیریتی و رهبری، عوامل روانشناختی و فردی و فرهنگ سازمانی می باشند. نتایج نشان داد که ناکارآمدی نظام جبران خدمات، بحران شایسته سالاری در انتصابات و فرسایش قرارداد روانی کلیدی ترین ارکان شکل گیری استعفای خاموش در سازمان های دولتی هستند. الگوی نهایی پژوهش نشان می دهد که مقابله با استعفای خاموش در ایران بیش از آنکه مستلزم نظارت های فیزیکی صلب باشد، نیازمند بازسازی اعتماد سازمانی و نوسازی نظام پاداش دهی بر مبنای عدالت اداری است. این الگو می تواند به عنوان نقشه راهی برای سیاستگذاران بخش عمومی در جهت بازطراحی مشاغل، ارتقای دلبستگی کاری و رسیدن به پایداری در سرمایه انسانی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

استعفای خاموش ، مدیریت دولتی ، قرارداد روانی ، رفتار سازمانی ، تحلیل مضمون