واکاوی تجربه زیسته ازدواج اجباری و بحران نقش در افراد ایسکشوال متاهل: یک مطالعه موردی چندگانه

افراد ایسکشوال در بستر فرهنگی ایران با فشارهای ساختاری شدیدی برای ازدواج روبه رو هستند. در حالی که پژوهش های پیشین عمدتا بر فشارهای پیش از ازدواج متمرکز بوده اند، مطالعه حاضر به واکاوی تجربه زیسته بحران نقش و پیامدهای روانشناختی پس از ازدواج در این افراد پرداخته است. این پژوهش با رویکرد کیفی و راهبرد مطالعه موردی چندگانه انجام شد. چهار فرد ایسکشوال متاهل (دو زن و دو مرد) که تحت فشار خانواده ازدواج کرده بودند به صورت هدفمند از دل یک پژوهش گسترده تر میکس متد انتخاب شدند. داده ها از طریق دو نوبت مصاحبه عمیق نیمه ساختار یافته، یادداشت های تاملی و اسناد شخصی گردآوری و با روش تحلیل مضمون شش مرحله ای براون و کلارک تحلیل شدند. معیارهای اعتمادپذیری لینکلن و گوبا برای تامین دقت علمی رعایت گردید. تحلیل داده ها به استخراج چهار مضمون اصلی انجامید: «از اجبار تا تسلیم روایت فروپاشی عاملیت»، «زندگی زناشویی به مثابه صحنه نمایش بحران نقش و نقاب زنی مزمن»، «وارونگی اخلاقی، احساس گناه، شرم و خودانگزنی» و «در جست وجوی راه گریز؛ راهبردهای مقابله و چشم انداز آینده». یافته ها پدیده ای محوری با عنوان «نقاب زنی تراژیک» را آشکار ساخت که طی آن افراد به طور مداوم نقشی بیگانه با هویت خویش را ایفا می کنند و همزمان دچار احساس گناه عمیق نسبت به همسرشان می شوند. مدل «چرخه تراژدی ازدواج اجباری» به عنوان چارچوبی مفهومی برای تبیین این تجربه پیشنهاد گردید. این مطالعه ضرورت طراحی مداخلات بالینی تخصصی، افزایش آگاهی عمومی و بازنگری در فشارهای ساختاری برای ازدواج را برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

ایسکشوالیتی ، ازدواج اجباری ، بحران ، نقش ، نقاب زنی ، احساس گناه