چالش های تمسک به سیره سیاسی معصومان و راه برون رفت از آن

تمسک به سیره سیاسی معصومان از مهم ترین روش های استخراج آموزه های حکومتی اسلام و تبیین نظام سیاسی دینی در عصر حاضر است. با این حال، بهره گیری از سیره با چالش های روش شناختی مواجه است که غفلت از آن ها می تواند به برداشت های ناصواب و تعمیم های ناروا بینجامد. هدف این پژوهش، شناسایی و تحلیل نظام مند مهم ترین موانع و آسیب های فهم سیره سیاسی و ارائه راهکارهای روشمند برای رفع آن ها است. روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی تحلیلی بوده و با رجوع به منابع نقلی، تاریخی و فقهی، ابعاد مختلف مسئله واکاوی شده است. یافته ها نشان می دهد که چالش هایی چون تفاوت در سیره سیاسی معصومان، احتمال تقیه یا عدم اختیار در افعال، اختصاصی بودن رفتارهای سیاسی، تاثیر علم غیب بر تصمیمات، امکان نسخ یا تغییرپذیری احکام سیاسی، و قضیه فی واقعه بودن برخی رفتارها، استنباط از سیره را با دشواری مواجه می کند. افزون بر این، نبود یک چارچوب منسجم برای تفکیک سیره حجت از سیره غیرحجت، موجب برداشت های پراکنده و متعارض در میان پژوهشگران شده است. این پژوهش با بهره گیری از اصول عقلایی همچون اصل عدم تقیه، اصل اشتراک احکام، و استصحاب عدم نسخ، چارچوبی روشمند برای ضابطه مند کردن فهم سیره ارائه می دهد و نشان می دهد که با رعایت این ضوابط می توان ظرفیت بالقوه سیره را به منبعی کارآمد و بالفعل برای فقه حکومتی و سیاست گذاری دینی تبدیل کرد.

کلیدواژه ها:

استنباط فقهی ، حجیت سیره ، فعل معصوم ، فقه سیاست ، اصول فقه ، قضیه فی واقعه