بررسی موضوع شناسی فقهی پدیده های اجتماعی در فقه الاجتماع با تاکید بر دیدگاه علامه طباطبایی رحمه الله علیه

تعیین موضوعات فقهی و کشف روابط بین احکام فقهی، تطبیق فقه با تحولات اجتماعی از کارکردهای مهم موضوع شناسی فقهی است که به کارگیری این مباحث، در مورد پدیده های اجتماعی که دارای ماهیتی چندوجهی بوده و به تبع آن دارای پیچیدگی های زیادی هستند، بسیار اهمیت دارد. فقه الاجتماع به عنوان دانشی که عهده دار بررسی این موضوعات است، در امتداد سنت فقاهتی اسلام با بهره گیری از منظومه های فقه تجویزی و رسائل فقه راهبردی، به تحلیل کلان رویه های اجتماعی می پردازد. این پژوهش باهدف بررسی رویکرد فقه الاجتماع در موضوع شناسی پدیده های اجتماعی انجام شده است و با استفاده از روش تحلیل متون و منابع مرتبط، به این سوال پاسخ دادیم که علامه طباطبایی به عنوان یک فقیه اجتماعی، چه رویکردی در مواجهه با پیچیدگی های پدیده های اجتماعی و تطبیق احکام فقهی با آن ها داشته است؟ بررسی ها نشان می دهد، موضوع شناسی فقهی در فقه الاجتماع، مبتنی بر تعاملات اجتماعی و پویایی پدیده ها بوده و با استفاده از روش های بین رشته ای، به دنبال ارائه تصویری جامع و واقع بینانه از مسائل اجتماعی است. علامه طباطبایی نیز به عنوان یکی از شاخص ترین فقهای شیعه، با نگاهی اجتماعی و با تاکید بر مقاصد شریعت و مفاهیم دفع و غلبه، در موضوع شناسی فقهی بر اهمیت تطبیق احکام فقهی با واقعیت های اجتماعی و نیازهای انسان ها تاکید کرده است. ایشان همچنین با شناسایی ماهیت متطور و مستحدثه بسیاری از مسائل اجتماعی، با تاکید بر ضرورت تطبیق دین با نیازهای زمانه، رویکردی پویا و منعطف به فقه اسلامی ارائه داده اند.

کلیدواژه ها:

فقه الاجتماع ، موضوع شناسی فقهی ، پدیده های اجتماعی ، علامه طباطبایی