بررسی عوامل موثر بر فساد اداری در سازمانها مورد مطالعه: شهرداری تبریز

فساد؛ به عنوان پاداشی نامشروع برای وادار کردن فرد به تخلف از وظیفه امری نسبی است و در حقیقت با نظام ارزش های یک جامعه ارتباط پیدا می کند. این مسئله در تمام ادوار گریبان گیر دستگاه ها و سازمان ها بوده و به عنوان یک معضل اجتماعی در تاریخ بشر به اندازه ای که تمدن سابقه و قدمت دارد مطرح بوده است. هدف اصلی تحقیق حاضر بررسی عوامل موثر بر فساد اداری در سازمان ها مورد مطالعه شهرداری تبریز می باشد. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر روش اجرا توصیفی و به شیوه علی – مقایسه ای می باشد. جامعه آماری این تحقیق مدیران، معاونین و کارکنان شهرداری تبریز بودند. حجم نمونه بر اساس جدول کرجسی و مورگان، ۳۸۴ نفر به دست آمد و از روش نمونه گیری در دسترس استفاده شد. لذا با توجه به پیش بینی انجام شده و در نظر گرفتن درصدی برای عدم بازگشت پرسشنامه ها تعداد بیشتری پرسشنامه توزیع شد که در نهایت پرسشنامه قابل استناد در مدت زمان انجام پژوهش با حضور فیزیکی و یا ارسال اینترنتی لینک پرسشنامه جمع آوری شد. همچنین جهت گردآوری اطلاعات از پرسشنامه استاندارد عوامل موثر بر بروز فساد اداری عظیمی و همکاران (۱۳۹۰) که متشکل از ۵۶ سوال و ۷ خرده مقیاس است استفاده شد. بنابراین با توجه به تعداد سوالات پرسشنامه ها که ۵۶ گویه بود، ۳۸۴ پرسشنامه به صورت آنلاین توزیع شد تا در نهایت حداقل ۳۵۹ پرسشنامه کامل دریافت شد. همچنین جهت تعیین پایایی ابزار پژوهش از آزمون آلفای کرونباخ استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از دو روش آمار توصیفی برای توصیف اطلاعات دموگرافیک آزمودنی ها (سن، میزان تحصیلات، جنسیت و...) و متغیرهای پژوهش و آمار استنباطی برای بررسی توزیع طبیعی متغیرها از آزمون کلموگروف-اسمیرنوف همچنین برای بررسی فرضیات پژوهش از آزمون های تحلیل عاملی تاییدی، آزمون رگرسیون و فریدمن در محیط نرم افزار SPSS نسخه ۲۰ استفاده شد. نتایج نشان داد که عوامل مدیریتی، عوامل اداری - سیاسی، عوامل نظارت و کنترل، عوامل فرهنگی - اجتماعی، عوامل ارتباطی، عوامل روانی و عوامل اقتصادی بر فساد اداری در شهرداری تبریز تاثیر دارند (P>۰/۰۵). همچنین عامل اقتصادی (۴/۱۲)، عامل مدیریتی (۴/۰۸)، عامل اداری – سیاسی (۴/۰۳)، عامل فرهنگی - اجتماعی (۴/۰۱)، عامل روانی (۳/۹۷)، عامل نظارت و کنترل (۳/۹۵) و عامل ارتباطات به ترتیب بیشترین رتبه را در بین عوامل پرسشنامه فساد اداری کسب کردند. مبارزه با فساد به شرط اجرای دو گام اساسی بسیار آسان خواهد بود؛ اولا بتوانیم تعریفی روشن و صریحی از فساد ارائه دهیم و ثانیا، عوامل موثر بر بروز این پدیده را در سازمان شناسایی کنیم. آنگاه می توان علاوه بر شناخت ساختاری از فساد در سازمان خود، موارد فساد و نحوه مبارزه با آن را دریابیم.

کلیدواژه ها:

فساد ، فساد اداری ، شهرداری تبریز