حسابداری سبز: چالشهای ثبت و اندازه گیری دارایی و بدهی های زیست محیطی

تشدید بحران های زیست محیطی از تغییرات اقلیمی تا آلودگی هوا و آب موجب شده است که توجه ذینفعان به آثار محیط زیستی فعالیت های بنگاه های اقتصادی به طور چشمگیری افزایش یابد. در این میان حسابداری به عنوان نظام اصلی اندازه گیری و گزارشگری رویدادهای مالی با این پرسش مواجه است که چگونه می توان آثار زیست محیطی را به گونه ای قابل اتکا و مقایسه پذیر در صورت های مالی منعکس کرد. حسابداری سبز تلاشی است برای گسترش دامنه حسابداری سنتی به گونه ای که دارایی ها و بدهی های زیست محیطی نیز شناسایی، ثبت و اندازه گیری شوند. با این حال چارچوب های موجود گزارشگری مالی از جمله استانداردهای بین المللی گزارشگری مالی و استانداردهای حسابداری ایران هنوز به صورت نظام مند به این موضوع نپرداخته اند و در نتیجه، شناسایی و اندازه گیری اقلام زیست محیطی با چالش های جدی مواجه می گردد. هدف این مقاله بررسی چالش های ثبت و اندازه گیری دارایی ها و بدهی های زیست محیطی و ارائه یک طبقه بندی و چارچوب مفهومی پیشنهادی است که بتواند مبنایی برای توسعه دستورالعمل های بومی در ایران قرار گیرد. روش تحقیق، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مرور ادبیات نظری، استانداردهای موجود و تجارب بین المللی است. در این مقاله ابتدا مفهوم حسابداری سبز و جایگاه آن در ادبیات حسابداری تشریح می شود سپس با تکیه بر چارچوب مفهومی حسابداری تعریفی عملیاتی از دارایی ها و بدهی های زیست محیطی ارائه و طبقه بندی نسبتا جدیدی برای این اقلام پیشنهاد می گردد. در ادامه چالش های شناسایی، ثبت، طبقه بندی و اندازه گیری این اقلام در چهار بعد مفهومی، فنی، افشای اطلاعات و نهادی بررسی می شود. نتایج نشان می دهد که مهم ترین موانع ثبت و اندازه گیری دارایی ها و بدهی های زیست محیطی عبارت اند از ابهام در معیارهای شناسایی، نبود بازارهای فعال و مبانی قابل اتکا برای ارزش گذاری، عدم قطعیت بالا در برآورد جریان های نقدی و افق های زمانی بلندمدت تعهدات زیست محیطی و نیز ضعف مقررات الزام آور و راهنماهای کاربردی. در پایان چارچوبی سه سطحی برای شناسایی، اندازه گیری و افشای این اقلام پیشنهاد و پیشنهادهایی برای سیاست گذاران، حرفه حسابداری و پژوهش های آتی ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

حسابداری سبز ، دارایی های زیست محیطی ، بدهی های زیست محیطی ، گزارشگری پایداری ، هزینه های زیست محیطی