رویکرد مورخان و فقیهان اهل سنت به قیام زید بن علی(ع) و یحیی بن زید

قیام های علویان در عصر اموی، نقشی تعیین کننده در تحولات سیاسی و مذهبی تاریخ اسلام داشته است؛ با این حال، نوع مواجهه متفکران اهل سنت با این تحرکات مسلحانه کمتر به صورت منسجم واکاوی شده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه شخصیت و قیام زید بن علی(ع) و فرزندش یحیی بن زید در اندیشه و آثار مکتوب بزرگان فقهی و تاریخی اهل سنت سامان یافته است. این تحقیق با روش تاریخی و رویکردی توصیفی-تحلیلی، به واکاوی متون متقدم فقهی، حدیثی، رجالی و تاریخی پرداخته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که بر خلاف تصویر ذهنی رایج مبنی بر مخالفت یا بی تفاوتی فقها و مورخان اهل سنت، رویکرد نخبگان آنان به این دو شخصیت و قیامشان، عمدتا مثبت، همدلانه و تاییدکننده بوده است. این مواجهه در ساحت فقه سیاسی، خود را در قالب فتوای تاییدآمیز و حمایت های مادی و معنوی ابوحنیفه (بر پایه نظریه کلامی عدم جواز امامت حاکم جائر) بازتاب داده و در ساحت تاریخ نگاری و رجال، در شکل تجلیل شخصیتی، ثبت چکامه های رثایی و لعن علنی عاملان اموی شهادت آنان تجلی یافته است.

کلیدواژه ها:

امویان ، زید بن علی ، یحیی بن زید ، فقه سیاسی اهل سنت ، قیام های علویان