ارزیابی ترجیح کاربران خودروهای شخصی به تغییر رفتار سفر تحت قیمت گذاری محدوده (مطالعه موردی شهر تهران)

با افزایش تراکم ترافیک در کلان شهرها و تشدید پیامدهای زیست محیطی ناشی از وابستگی شدید به خودروهای شخصی، مدیریت تقاضای سفر به عنوان یکی از راهکارهای موثر در ارتقای بهره وری نظام حمل ونقل شهری و بهبود کیفیت زندگی مطرح شده است. یکی از ابزارهای کارآمد در این راستا، قیمت گذاری محدوده های پرتردد شهری است که باهدف کاهش استفاده از خودروهای شخصی، بهبود جریان ترافیک و مدیریت تقاضا طراحی و اجرا می شود. از سوی دیگر، نظرسنجی ها، به ویژه در قالب های آنلاین، به دلیل هزینه کمتر، پوشش گسترده تر پاسخ دهندگان، و سرعت در تحلیل داده ها، به ابزاری مهم در ارزیابی واکنش های رفتاری نسبت به سیاست های حمل ونقل تبدیل شده اند. این مقاله به بررسی ترجیحات کاربران خودروهای شخصی در مواجهه باسیاست قیمت گذاری ازدحام در محدوده کنترل ترافیک شهر تهران می پردازد. داده های حاصل از یک پرسشگری آنلاین، پس از تحلیل توصیفی، با استفاده از مدل لوجیت چندگانه تحلیل شده اند. نتایج نشان می دهد که علی رغم اجرای سیاست قیمت گذاری، ۵۵/۶۳ درصد از ۳۶۹۰ پاسخ دهنده تغییری در رفتار سفر خود ایجاد نمی کنند: این مسئله می تواند نشانه ای از کشش قیمتی پایین تقاضا باشد. درعین حال، تغییر وسیله سفر و زمان تردد، مهم ترین استراتژی های جایگزین کاربران محسوب می شوند. در میان ۴۹۳ کاربری که وسیله سفر خود را تغییر داده اند، استفاده از حمل ونقل عمومی، به ویژه مترو و اتوبوس، بیشترین سهم را به خود اختصاص داده است. همچنین، متغیرهایی مانند مبدا سفر، هدف سفر، جنسیت و وضعیت تاهل، نقش معناداری در تعیین ترجیحات رفتاری ایفا می کنند. درصد برآورد درست مدل برابر با ۴۵/۴۶ درصد است که بیانگر توان پیش بینی قابل قبول رفتار کاربران است. یافته های این پژوهش ظرفیت بالای نظرسنجی های آنلاین را در تحلیل اثرات اقتصادی سیاست های مدیریت تقاضای سفر و ارائه توصیه های سیاستی موثر نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

قیمت گذاری محدوده ، تغییر رفتار سفر ، لوجیت چندگانه