منطق درونی سازمانهای خدماتی؛ یک تحلیل مفهومی از سازوکارهای شکل گیری کنش و تصمیم سازمانی

مقاله حاضر با اتخاذ رویکردی تحلیلی - مفهومی در پی تبیین منطق درونی سازمانهای خدماتی و شناسایی سازوکارهایی است که از طریق آنها کنش سازمانی و تصمیم گیری جمعی در این نوع سازمان ها شکل می گیرد، تثبیت و تداوم یابد. در این چارچوب سازمان خدماتی نه به عنوان یک ساختار صرفا اجرایی، بلکه به مثابه نظامی پویا از الگوهای شناختی هنجاری و رویه ای مورد توجه قرار می گیرد که رفتار سازمانی را در سطوح مختلف هدایت می کند. تمرکز اصلی مقاله بر این پرسش بنیادین است که چگونه سازمان های خدماتی در بستر تعامل میان کنشگران، قواعد رسمی و غیررسمی و تجربیات انباشته، سازمانی به الگوهای نسبتا پایدار کنش و تصمیم دست می یابند. با اتکا به بازخوانی انتقادی ادبیات نظری مرتبط با کنش سازمانی، تصمیم گیری، یادگیری جمعی و پویایی های درون سازمانی مقاله نشان می دهد که منطق درونی سازمان های خدماتی حاصل هم نشینی چند سازوکار کلیدی است: نخست سازوکارهای شناختی که نحوه ادراک، مسائل، تعریف موقعیت ها و تفسیر واقعیت سازمانی را شکل می دهند؛ دوم سازوکارهای هنجاری که چارچوب های رفتاری مشروع و مقبول را تعیین می کنند؛ و سوم سازوکارهای رویه ای که از طریق تکرار کنش ها و تصمیم ها، الگوهای تثبیت شده عمل سازمانی را بازتولید می نمایند. این سازوکارها به صورت منفرد عمل نمی کنند بلکه در تعامل مستمر با یکدیگر، منطق خاصی از کنش سازمانی را در سازمان های خدماتی پدید می آورند. یافته های مفهومی مقاله حاکی از آن است که فهم رفتار و تصمیم سازمان های خدماتی بدون توجه به منطق درونی آنها ناقص و تقلیل گرایانه خواهد بود. مقاله استدلال می کند که تمرکز صرف بر پیامدها یا ابزارهای مدیریتی بدون تحلیل سازوکارهای بنیادین کنش و تصمیم، توان تبیینی و تجویزی نظریه های سازمانی را محدود می سازد. از این رو بازاندیشی در منطق درونی سازمان های خدماتی می تواند زمینه ساز توسعه چارچوب های نظری عمیق تر و واقع بینانه تر برای تحلیل عملکرد، پایداری و تحول این سازمان ها باشد. در نهایت مقاله با ارائه دلالت هایی برای پژوهش های آتی بر ضرورت گسترش مطالعات مفهومی در حوزه سازمان های خدماتی تاکید می نماید.

کلیدواژه ها:

منطق درونی ، سازمان کنش ، سازمانی تصمیم گیری ، سازمان های خدماتی ، سازوکارهای درون سازمانی ، پویایی های سازمانی ، تحلیل مفهومی