بررسی ارتباط حمل ونقل شهری و توسعه مناطق حاشیه ای قائم شهر

پدیده حاشیه نشینی و توسعه نامتوازن شهری از مهم ترین چالش های شهر قائم شهر است که بر کیفیت زندگی شهروندان و پایداری شهری تاثیر منفی گذاشته است. هدف اصلی این پژوهش، تحلیل و تبیین نقش حمل ونقل شهری در شکل گیری، گسترش و توسعه مناطق حاشیه ای قائم شهر است. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و با استفاده از داده های کتابخانه ای (اسناد طرح های جامع و تفصیلی، مقالات علمی) و میدانی (پیمایش و پرسشنامه از ساکنان مناطق حاشیه ای و کارشناسان شهری)، به بررسی ابعاد کالبدی و اجتماعی-اقتصادی حاشیه نشینی در ارتباط با زیرساخت ها و خدمات حمل ونقل شهری پرداخته است. یافته های اولیه نشان می دهد که خطوط اصلی حمل ونقل (مانند راه آهن و کمربندی ها) در قائم شهر به عنوان مرزهای فضایی عمل کرده و به صورت ناخواسته، بافت متراکم مرکزی را از مناطق حاشیه ای جدا نموده اند. همچنین، عدم دسترسی کافی و باکیفیت به حمل ونقل عمومی پایدار (به ویژه در محلات حاشیه ای نظیر چشمه سر، بهشتی محله و جمنان) به عنوان عامل تشدیدکننده انزوای اجتماعی-اقتصادی این مناطق شناسایی شد. نتیجه گیری حاکی از آن است که بهبود و توسعه متوازن شبکه حمل ونقل شهری، به ویژه با رویکرد توسعه حمل ونقل محور (TOD) و ایجاد دسترسی عادلانه، نه تنها به کاهش ناهنجاری های اجتماعی و فقر در حاشیه شهر کمک می کند، بلکه به عنوان یک ابزار مدیریتی موثر برای یکپارچه سازی فضایی و اجتماعی کل شهر عمل می نماید.

کلیدواژه ها:

حاشیه نشینی ، حمل ونقل شهری ، توسعه نامتوازن ، قائم شهر ، توسعه حمل ونقل محور (TOD) ، یکپارچه سازی فضایی