حاکمیت داده در شهرهای هوشمند و مسئله حریم خصوصی شهروندان

در دهه ی اخیر، افزایش استفاده از فناوری های هوشمند در مدیریت شهری، الگویی از حکمرانی داده محور را به وجود آورده که هدف آن ارتقاء کارایی و تصمیم گیری مبتنی بر شواهد است. با این حال، تمرکز فزاینده بر گردآوری و تحلیل داده های شهروندان، مسئله ی جدیدی را ایجاد کرده است: توازن میان نوآوری فناورانه و پاسداشت حریم خصوصی افراد. پژوهش حاضر به بررسی مفهوم حاکمیت داده (Data Governance) در شهرهای هوشمند ایران و پیامدهای اجتماعی و نهادی آن برای حقوق شهروندان می پردازد. روش تحقیق از نوع تحلیلی اسنادی است و با تحلیل متون علمی، آیین نامه ها و گزارش های جهانی از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ تلاش دارد به پرسش اصلی پاسخ دهد که: «آیا نظام های داده ای موجود در شهرهای هوشمند ایران می توانند میان کارآمدی مدیریتی و حفظ حریم خصوصی تعادل برقرار کنند؟» نتایج اولیه نشان می دهد که نبود استانداردهای شفاف در مالکیت و امنیت داده ها، ضعف در تفکیک داده های عمومی و شخصی، و فقدان چارچوب پاسخگویی در سطوح شهرداری ها، از مهم ترین خلاهای حاکمیت داده در شهرهای هوشمند ایران است. در پایان مقاله، مدل سه سطحی پیشنهادی برای تعادل میان منافع داده محور و حق حریم خصوصی ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

شهر هوشمند ، حاکمیت داده ، حریم خصوصی ، امنیت اطلاعات ، حقوق شهروندی ، مدیریت شهری هوشمند