بحران جنگ و تاثیرات چندبعدی آن بر شهرسازی: از تاب آوری کالبدی تا حکمروایی شهری

رشد شتابان شهرنشینی در دهه های اخیر، همراه با تغییر ماهیت تهدیدات جهانی، موجب شده است که شهرها بیش از هر زمان دیگری در معرض بحران های انسانی به ویژه جنگ های شهری قرار گیرند. تجربه هایی چون جنگ اوکراین، بحران سوریه و درگیری های اخیر در غزه نشان داده است که جنگ شهری آثار چندبعدی بر کالبد شهر، زیرساخت های حیاتی، نظام اجتماعی، اقتصاد محلی و محیط زیست بر جای می گذارد. در این میان، شهرسازی معاصر ناگزیر است با اتخاذ رویکردی جامع و تاب آورانه، برای مواجهه با پیامدهای جنگ برنامه ریزی نماید. پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند و تحلیل سیستماتیک ادبیات موجود در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵، به بررسی ابعاد مختلف تاثیرات بحران جنگ بر شهرسازی می پردازد. روش تحقیق مبتنی بر Systematic Review بوده و منابع پژوهش شامل مقالات علمی معتبر، گزارش های بین المللی و پژوهش های داخلی است. در این فرایند، منابع به صورت نظام مند گردآوری، غربال گری و تحلیل شدند تا تصویری جامع از روندها و شکاف های پژوهشی ارائه گردد. یافته ها نشان می دهد که اثرات جنگ شهری در پنج بعد اصلی قابل دسته بندی است: کالبدی، اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی و نهادی/حکمروایی. نتایج پژوهش حاکی از آن است که مطالعات داخلی عمدتا بر مخاطرات طبیعی متمرکز بوده و کمتر به ابعاد جنگ شهری پرداخته اند، در حالی که ادبیات جهانی بر ضرورت حکمروایی چندسطحی، فناوری های داده محور و تقویت تاب آوری نهادی تاکید دارد. این مطالعه در نهایت پیشنهاد می کند که شهرسازی آینده در ایران نیازمند توسعه چارچوب های بومی برای تاب آوری در برابر جنگ های شهری و ارتقای حکمروایی خوب در شرایط بحران است.

کلیدواژه ها:

بحران جنگ ، جنگ شهری ، تاب آوری شهری ، حکمروایی خوب ، شهرسازی پایدار