بازاندیشی در حکمرانی محیط‎زیست: الگوی تلفیقی نوین در تقویت تابآوری

در دهه های اخیر، تحول در رویکردهای حکمرانی محیط زیست و منابع طبیعی از الگوهای دولت محور به الگوهای شبکه ای، مشارکتی و تطبیقی، ضرورت بازاندیشی در نظریه های حاکم بر این حوزه را دوچندان کرده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی، طبقه بندی و تحلیل نظریه های حکمرانی موثر در ارتقای تاب آوری محیط زیستی، با بهره گیری از رویکرد مرور نظام مند ادبیات موضوع انجام شد. داده های پژوهش از طریق جست وجوی نظام مند در پایگاه داده بین المللی Scopus گردآوری شد و پس از غربال‎گری ۵۷۰ سند اولیه، مجموعه ای از نظریه های کلیدی شامل حکمرانی چندسطحی، چندمرکزی، اقدام جمعی، شبکه ای، تجربی، تعاملی، تطبیقی و تکاملی مورد واکاوی و تحلیل مقایسه ای قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که نظریه های حکمرانی محیط زیست را می توان در دو گروه مفهومی حکمرانی متمرکز و حکمرانی گسترده سازمان دهی کرد. تحلیل ترکیبی نشان داد که هیچ یک از این دو گروه به تنهایی قادر به تضمین تاب آوری محیط زیست نیستند. بلکه تلفیق سازگار و بسترمحور از هر دو گروه نظری می تواند به طراحی نظام های حکمرانی کارآمد، پاسخ‎گو و عادلانه بینجامد. از منظر سیاست گذاری، پژوهش حاضر پیشنهاد می کند که ارتقای تاب آوری محیط زیست مستلزم طراحی معماری حکمرانی ترکیبی است که در آن، ظرفیت های یادگیری و انطباق نظریه های گسترده با کارایی، شفافیت و مشروعیت نظریه های متمرکز درهم آمیزند و در پرتو این پیوند، ابزارهای کلیدی برای تحقق حکمرانی تاب آور و پایدار محیط زیست در مواجهه با چالش های محیط‎زیستی عصر حاضر فراهم آید.

کلیدواژه ها:

تاب آوری ، حکمرانی ، حکمرانی محیط زیست ، نظریه های حکمرانی