طراحی مدل آموزشی تربیت شهروند معنوی: رویکردی نوین در نظام آموزش متوسطه

در عصر حاضر که جوامع با چالش های هویتی، اخلاقی و اجتماعی متعددی روبرو هستند، نیاز به تربیت شهروندانی که علاوه بر آگاهی از حقوق و تکالیف مدنی، دارای بنیان های معنوی و اخلاقی استواری باشند، بیش از پیش احساس می شود. پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتباربخشی مدل آموزشی تربیت شهروند معنوی در دوره متوسطه دوم انجام شده است. این مطالعه با رویکرد آمیخته و استفاده از روش نظریه داده بنیاد در بخش کیفی و تحلیل عاملی تاییدی در بخش کمی به بررسی مولفه ها و ابعاد شهروند معنوی پرداخته است. داده های کیفی از طریق مصاحبه با ۱۵ نفر از متخصصان برنامه ریزی درسی، کارشناسان تعلیم و تربیت و صاحب نظران تربیت دینی و مطالعه اسناد ملی و بین المللی گردآوری شد. یافته های پژوهش منجر به شناسایی هفت عنصر اصلی برنامه درسی شهروند معنوی شامل اهداف، منطق، محتوا، معلم، مکان، روش تدریس و ارزشیابی گردید که در قالب مدل پارادایمی شامل شرایط علی، زمینه ای، مداخله گر، راهبردها و پیامدها سازمان دهی شدند. نتایج اعتباربخشی با مشارکت ۳۸۴ نفر و داده های کمی با استفاده از آمار توصیفی و تحلیل عاملی تاییدی در نرم افزار AMOS ۲۴ تحلیل شدند. که نشان داد که مدل طراحی شده از اعتبار و روایی مناسبی (آلفای کرونباخ= ۰.۹۴، CMIN/DF= ۲.۱۴، CFI= ۰.۹۳، GFI= ۰.۹۱، RMSEA= ۰.۰۵۷) برخوردار است. این مدل می تواند به عنوان چارچوبی جامع برای ادغام آموزش معنویت در برنامه های درسی رسمی و پرورش شهروندانی مسئول، اخلاق مدار و معنویت گرا در نظام آموزشی کشور مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

شهروند معنوی ، برنامه درسی ، تربیت معنوی ، دوره متوسطه ، مدل آموزشی