طراحی مدل رفتارمحور برای ارزیابی ریسک شهری با تاکید بر وظایف شهرداری و آتش نشانی

این پژوهش به هدف طراحی یک مدل رفتارمحور برای ارزیابی ریسک شهری با تمرکز بر وظایف شهرداری و سازمان آتش نشانی انجام گرفت. در رویکرد پیشنهادی، ریسک شهری تنها نتیجه ویژگی های فیزیکی، زیرساختی و کاربری های شهری در نظر گرفته نشد، بلکه الگوهای رفتاری شهروندان و رفتار سازمانی نهادهای مدیریتی نیز به عنوان مولفه های اصلی شکل گیری ریسک تحلیل شدند. مدل رفتارمحور در چهار لایه داده، شاخص، تحلیل و مداخله توسعه یافت و تلاش شد تعاملات میان رفتار فردی، رفتار جمعی و عملکرد سازمانی در فرآیند ارزیابی ریسک به صورت نظام مند بازنمایی شود. در این راستا، شاخص هایی چون میزان رعایت استانداردهای ایمنی، الگوی حضور جمعیتی، کیفیت هماهنگی بین بخشی، زمان واکنش آتش نشانی، ظرفیت عملیاتی تجهیزات، وضعیت مسیرهای دسترسی و تراکم کاربری های پرخطر استخراج و نرمال سازی شدند. سپس با استفاده از روش های وزن دهی چندمعیاره، سه مولفه احتمال وقوع، شدت پیامد و توان پاسخ مورد تحلیل قرار گرفتند و نمره ریسک شهری برای هر محدوده محاسبه شد. یافته ها نشان دادند که مدل رفتارمحور توانایی تشخیص دقیق تر نقاط بحرانی و اولویت بندی اثربخش اقدامات پیشگیرانه را فراهم می کند و می تواند مبنایی برای بهینه سازی استقرار منابع، تدوین سناریوهای تمرینی و تقویت آمادگی عملیاتی شهرداری و آتش نشانی باشد. این رویکرد علاوه بر افزایش دقت ارزیابی ریسک، امکان پایش رفتار شهروندی و عملکرد سازمانی را نیز فراهم می سازد و به عنوان ابزاری کارآمد در مدیریت ریسک و تصمیم سازی شهری به ویژه در کلان شهرها قابل استفاده است.

کلیدواژه ها:

ارزیابی ریسک شهری ، مدل رفتارمحور ، شهرداری ، سازمان آتش نشانی