بررسی ارتباط بین اختلالات شخصیت و گرایش به جرائم سایبری در میان جوانان استان فارس: یک مطالعه همبستگی از دیدگاه روانشناسی بالینی

با گسترش روزافزون فناوری اطلاعات و نفوذ اینترنت در تمامی ابعاد زندگی، جرائم سایبری به یکی از معضلات نوظهور و پیچیده جوامع مدرن تبدیل شده است. درک عوامل روانشناختی زمینه ساز این رفتارها، به ویژه در جمعیت جوان، برای پیشگیری و مداخله ضروری است. پژوهش حاضر با هدف بررسی ارتباط بین الگوهای شخصیتی ناسازگار (اختلالات شخصیت) و گرایش به ارتکاب جرائم سایبری در میان جوانان استان فارس انجام شد. روش شناسی: این پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه جوانان ۱۸ تا ۳۰ ساله ساکن در شهرهای اصلی استان فارس در سال ۱۴۰۳ بود. از این جامعه، نمونه ای به حجم ۳۸۴ نفر به روش نمونه گیری در دسترس و از طریق پرسشنامه های آنلاین انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه چندمحوری بالینی میلون (MCMI-III) جهت سنجش الگوهای اختلال شخصیت و پرسشنامه محقق ساخته گرایش به جرائم سایبری (CTQ) که روایی و پایایی آن (آلفای کرونباخ ۰.۸۹) در یک مطالعه مقدماتی تایید شده بود، استفاده گردید. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ و از طریق شاخص های آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار، فراوانی) و آمار استنباطی (آزمون همبستگی پیرسون) تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که بین نمره کلی اختلالات شخصیت و گرایش به جرائم سایبری رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (r=.۵۸,p<.۰۰۱). در بررسی فرضیه های فرعی، مشخص شد که بین اختلالات شخصیت ضداجتماعی (r=.۶۵,p<.۰۰۱)، خودشیفته (r=.۵۱,p<.۰۰۱) و مرزی (r=.۴۴,p<.۰۰۱) با گرایش به جرائم سایبری رابطه مثبت و معناداری برقرار است. همچنین، رابطه مثبت و معنادار ضعیف تری بین اختلال شخصیت اسکیزوئید و گرایش به جرائم سایبری مشاهده شد (r=.۲۳,p<.۰۱). نتیجه گیری: یافته های این پژوهش نشانگر آن است که الگوهای شخصیتی ناسازگار، به ویژه ویژگی هایی نظیر تکانشگری، بی توجهی به هنجارها، نیاز به تحسین و بی ثباتی عاطفی، می توانند به عنوان عوامل خطر مهمی در گرایش جوانان به سمت رفتارهای مجرمانه در فضای مجازی عمل کنند. این نتایج تلویحات مهمی برای متخصصان سلامت روان، نظام قضایی و سیاست گذاران حوزه فناوری اطلاعات در زمینه طراحی برنامه های پیشگیرانه و مداخلات بالینی هدفمند برای جوانان در معرض خطر دارد.

کلیدواژه ها:

اختلالات شخصیت ، جرائم سایبری ، روانشناسی بالینی ، جوانان ، شخصیت ضداجتماعی ، شخصیت خودشیفته