بازنمایی گفتمان فرزندآوری در رسانه ملی تحلیل محتوای کیفی چهار برنامه تلویزیونی معاونت سیما

در سال های اخیر مسئله کاهش نرخ رشد جمعیت به یکی از دغدغه های اصلی سیاست گذاران اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است. رسانه ملی به عنوان بازوی رسمی ارتباطی نظام نقشی محوری در ترویج گفتمان های اجتماعی ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی چگونگی بازنمایی گفتمان فرزندآوری در چهار برنامه تلویزیونی شبکه های مختلف سیما شامل «مامان ها»، «خانواده باهم»، «زندگی پس از زندگی» و «مشاور» انجام شده است. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوای قراردادی است. داده ها از طریق مشاهده مکرر و یادداشت برداری نظام مند استخراج و کدگذاری شد. سپس از کدهای باز، مفاهیم و مقوله های معنایی استخراج و تحلیل شدند. یافته ها نشان می دهد که بازنمایی گفتمان فرزندآوری در این برنامه ها در چهار محور برجسته قابل دسته بندی است: بازنمایی فرزند به مثابه هدیه الهی، نهاد خانواده به عنوان بستر اصلی فرزندآوری، مخاطرات تک فرزندی و سبک زندگی مطلوب در چارچوب ارزش های دینی. با این حال نوع و شدت برجسته سازی این مضامین در برنامه ها متفاوت بوده است. در برخی برنامه ها، فرزندآوری صرفا در بستر روایت های احساسی بازنمایی شده، در حالی که برخی دیگر از رویکرد عقلانی، تربیتی یا روانشناختی بهره برده اند. این مقاله بر ضرورت تولید محتواهای رسانه ای هوشمند با رویکرد ترکیبی عقلانی-عاطفی برای تقویت گفتمان فرزندآوری تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

فرزندآوری ، بازنمایی ، تحلیل محتوا ، رسانه ملی ، گفتمان فرهنگی ، برنامه تلویزیونی