راهکارهای مدیریت تعارض کار– خانواده در مادران شاغل: یک مطالعه مروری

مشارکت زنان در بازار کار در کنار نقش های سنتی، تعارض کار–خانواده را به یکی از چالش های مهم مادران تبدیل کرده است. این تعارض می تواند پیامدهای منفی بر سلامت روان، رضایت زناشویی، عملکرد شغلی و کیفیت فرزندپروری داشته باشد. هدف این مقاله، مرور شواهد موجود در دهه اخیر درباره راهکارهای مدیریت تعارض کار–خانواده در مادران است. در این مطالعه مروری پایگاه های اطلاعاتی داخلی و بین المللی برای مقالات منتشرشده بین ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ با واژگان کلیدی مرتبط با «تعارض کار–خانواده»، «مادران»، «راهکارها»، «مدیریت» جست وجو شدند. معیارهای ورود شامل مقالات پژوهشی کمی یا کیفی، متمرکز بر مادران شاغل و گزارش دهنده راهکارها یا مداخلات مدیریت تعارض کار–خانواده بود. راهکارهای شناسایی شده در چهار دسته طبقه بندی شدند: راهکارهای فردی/روان شناختی(تنظیم هیجان، مدیریت زمان، مرزبندی نقش ها، بازسازی شناختی و جست وجوی حمایت اجتماعی)، راهکارهای خانوادگی(تقسیم عادلانه کار خانگی و مراقبت از کودک، مذاکره با همسر، استفاده از حمایت خویشاوندی و ایجاد برنامه های خانوادگی منسجم)، راهکارهای سازمانی (ساعات کاری انعطاف پذیر، دورکاری، سیاست های دوستانه با خانواده، حمایت سرپرستان و فرهنگ سازمانی حامی خانواده)، راهکارهای سطح سیاست و جامعه (توسعه ی خدمات مراقبت از کودک، مرخصی های والدینی، مداخلات آموزشی برای افزایش خودکارآمدی مادران). شواهد نشان می دهد که مدیریت موثر تعارض کار–خانواده در مادران مستلزم ترکیبی از راهکارهای فردی و حمایت ساختاری در سطح خانواده، سازمان و سیاست های اجتماعی است. تمرکز صرف بر «مهارت های فردی زنان» بدون تغییر در ساختار کار کافی نیست. پیشنهاد می شود برنامه های مداخله ای چندسطحی طراحی و ارزیابی شوند و پژوهش های آینده به بافت های فرهنگی مختلف توجه بیشتری داشته باشند.

کلیدواژه ها:

تعارض کار–خانواده ، مادران شاغل ، راهکارهای مقابله ، مدیریت مقدمه خانواده