امکان سنجی پیگیری حقوقی اقدامات تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه

این گفتار با اتخاذ روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و با هدف نفی رویه بیکیفرمانی مجرمان در عرصه بین المللی به بررسی امکان یا امتناع پیگیری حقوقی جنایات رژیم صهیونیستی و همدستان آن در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه علیه دولت و ملت جمهوری اسلامی ایران در محاکم بین المللی دیوان کیفری بین المللی و همچنین دادگاه های موقت و ویژه بین المللی و نیز در دادگاه های داخلی پرداخته و ظرفیت هر یک از مراجع مزبور را برای احقاق حقوق دولت و ملت جمهوری اسلامی ایران مورد واکاوی قرار می دهد. یافته های پژوهش حاکی از آن است که در خصوص دیوان کیفری بین المللی طرق اعمال صلاحیت دیوان به سه صورت قابل ارزیابی است: نخست ارجاع موضوع توسط کشور عضو؛ دوم ارجاع موضوع توسط شورای امنیت سازمان ملل متحد؛ و در پایان اقدام مستقل دادستان دیوان کیفری بین المللی. طرق اول و دوم ممتنع به نظر می رسد، لیکن پذیرش موردی صلاحیت دیوان و استفاده از ظرفیت دادستانی برای پیگیری مستقل جنایات ارتکابی گزینه مناسبی برای دولت جمهوری اسلامی ایران در جهت تعقیب کیفری آمران و عاملان جنایات جنگ تحمیلی است، همچنین با بهره گیری از تجربه دادگاه های مختلط و ابتکار شورای اروپا در تشکیل دادگاه ویژه اوکراین می توان با استفاده از ظرفیت سازمان همکاری اسلامی نسبت به تشکیل یک محکمه موقت و ویژه برای رسیدگی به جنایات رژیم صهیونیستی اقدام عملی نمود. افزون بر آن، اصل صلاحیت جهانی ابزاری مشروع و کم هزینه در چهارچوب حقوق بین الملل است که می تواند به عنوان بازوی حقوقی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران برای پیگیری تجاوزات رژیم صهیونیستی در محاکم داخلی کشور مورد استفاده قرار گیرد، همچنین دولت جمهوری اسلامی ایران می تواند از سازوکارهای دیگری همانند شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد نیز برای پیشبرد پیگیری های حقوقی و دیپلماتیک بهره گیرد.

کلیدواژه ها:

جنگ تحمیلی ، دیوان کیفری بین المللی ، دادگاه ویژه بین المللی ، صلاحیت جهانی ، آژانس بین المللی انرژی اتمی