گزارش معرفی دو رقم اسپرس زراعی (بردبار۱ و بردبار۲)

اسپرس از گیاهان مهم علوفه ای است که ارزش تغذیه دام و سازگاری با شرایط کشت دیم و آبی دارد. یکی از عوامل محدودکننده توسعه کشت اسپرس، بیماری سفیدک پودری اسپرس ناشی از قارچ Leveillula taurica است که نسوج برگ را در زیر لکه ها و پوشش قارچ، به حالت نکروز در می آورد. آلودگی گیاه به این بیماری، محصول آن را کاهش میدهد و تغذیه دام ها از علوفه آلوده به بیماری سفیدک اسپرس، موجب سقط جنین در آنها می شود. به منظور اصلاح و معرفی رقم اسپرس پرمحصول و متحمل به سفیدک سطحی، این تحقیق طی سه بازه زمانی به مدت ۱۲ سال اجرا شد. روش اصلاحی در این پژوهش، مقایسه و انتخاب جمعیت های برتر و خالص سازی آنها ازنظر متحملبودن به سفیدک و عملکرد علوفه نسبت به توده های بومی بود. در بازه زمانی مقدماتی، ۶۰ جمعیت اسپرس به سفیدک سطحی، در ایستگاه تحقیقاتی البرز (کرج)، به مدت چهار سال (۱۳۹۰-۱۳۸۷) کشت و ارزیابی شدند. در پروژه دوم، تعداد ۱۹ جمعیت برتر اسپرس در پنج استان به مدت سه سال (۱۳۹۵-۱۳۹۲) کشت و ارزیابی شدند. در پروژه تحقیقی ترویجی، دو جمعیت برتر متحمل اسپرس ۳۰۰۱ و ۱۵۳۵۳ همراه با جمعیت بومی شاهد (حساس به سفیدک) در ۱۰ مکان آزمایشی (مزارع زارعین) و به مدت ۳ سال (۱۳۹۹-۱۳۹۷) کشت و ارزیابی شدند. بررسی ها نشان داد، میانگین شاخص شدت بیماری جمعیت های بومی (شاهد)، در همه مکان ها، بهنسبت، زیاد و همیشه بیش از ۲۵درصد بود، بنابراین، این جمعیتها در گروه خیلی حساس به سفیدک دسته بندی شدند. در مقابل، میانگین شاخص شدت بیماری دو جمعیت ۳۰۰۱ و ۱۵۳۵۳ در همه مکان ها در طول سه دوره آزمایش، کمتر از ۱۰درصد بود و متحملبودن این دو جمعیت به سفیدک سطحی تایید شد. متوسط عملکرد علوفه خشک جمعیت ۳۰۰۱ در فاز اول و دوم و پروژه تحقیقی ترویجی به ترتیب ۰۷/۷ و ۷/۵ و ۷۰/۷ تن در هکتار بود. متوسط عملکرد علوفه خشک جمعیت ۱۵۳۵۳ در فاز اول و دوم و پروژه تحقیقی ترویجی به ترتیب ۴۳/۵، ۴/۵ و ۴۰/۷ تن در هکتار بود. بهاینترتیب، دو رقم جدید بردبار۱ (۳۰۰۱ ) و بردبار۲ (۱۵۳۵۳) به دلیل برتری و پایداری عملکرد علوفه خشک به میزان ۳/۱ و ۱ تن بیشتر از جمعیت های بومی شاهد، به عنوان رقم جدید برای بهره برداران در اراضی مستعد علوفه کاری کشور توصیه میشوند.

کلیدواژه ها:

اسپرس ، عملکرد علوفه ، سفیدک سطحی ، بردبار۱ ، بردبار۲