ماندگار، رقم جدید یونجه با عملکرد علوفه و پایداری مطلوب و مناسب برای کشت در مناطق سرد و معتدل سرد

اصلاح ژنوتیپ ها با عملکرد علوفه بالا و با سازگاری عمومی یا خصوصی به مناطق عمده تولید علوفه کشور، نقش بسزایی در پایداری تولید علوفه یونجه در کشور دارد. یونجه رقم ماندگار (KFA۶) حاصل اصلاح ژنوتیپ گله بانی از جمعیت قره یونجه است. این ژنوتیپ، از سال ۱۳۸۹ در دو مرحله تحت گزینش تودهای قرار گرفت. ژنوتیپ اصلاح شده (KFA۶)، حاصل از گزینش در یک محیط ایزوله کشت شد و تلاقی پلی کراس بین کلیه بوته ها انجام شد. آزمایش مقایسه عملکرد مقدماتی ژنوتیپ اصلاح شده (KFA۶) با ۳۱ ژنوتیپ از جمله ژنوتیپ اولیه گله ­بانی به مدت دو سال (۱۳۹۱ و ۱۳۹۲) در کرج انجام شد. متوسط عملکرد علوفه خشک ژنوتیپ اصلاح شده KFA۶ بدون اختلاف معنی دار در سطح احتمال پنج درصد از میانگین ۳۱ ژنوتیپ و نیز متوسط عملکرد ژنوتیپ اولیه گله ­بانی و ژنوتیپ ­های منشا قره یونجه بیشتر بود. برای مقایسه عملکرد علوفه و تعیین سازگاری (ارزش زراعی)، ژنوتیپ اصلاح شده KFA۶ به همراه نه ژنوتیپ غالب مناطق سرد و معتدل سرد کشور، در پنج منطقه کرج، تبریز، خوی، بروجرد و مشهد طی سال های ۱۳۹۵ الی ۱۳۹۷ مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که ژنوتیپ اصلاح شده KFA۶ با میانگین مجموع عملکرد علوفه خشک سالیانه ۱۴ تن در هکتار، ۲/۳۶ تن در هکتار نسبت به ژنوتیپ اولیه گله­ بانی افزایش عملکرد داشته و همچنین بر اساس آماره پایداری برتری محاسبه شده با مقدار ۲/۶۲، ژنوتیپی پایدار نسبت به متوسط ژنوتیپ ­ها بود. مقادیر پروتئین خام (CP)، فیبر نامحلول در شوینده اسیدی (ADF)، فیبرخام (CF) و خاکستر کل در ژنوتیپ اصلاح شده KFA۶ بدون اختلاف معنی دار در سطح احتمال پنج درصد، به ترتیب برابر با ۱۸/۷۵، ۳۴/۸، ۳۹/۴۹ و ۷/۴۲ درصد به دست آمد. نتایج آزمایشات تکمیلی نشان داد که ژنوتیپ اصلاح شده KFA۶ با میانگین ۱۸۵/۷ کیلوگرم در هکتار در سال تثبیت بیولوژیکی نیتروژن، میانگین بهره وری آب بر اساس عملکرد علوفه خشک و زیست توده کل در شرایط آبیاری کامل به ترتیب برابر با ۱/۱۰ و ۱/۶۹ کیلوگرم بر متر مکعب آب مصرفی، و تحمل بالاتر به بیماری ویروس موزاییک یونجه، در مقایسه با ژنوتیپ های بومی دیگر برتر بود. با توجه به مجموع نتایج، این ژنوتیپ با نام ماندگار مخصوص کشت در مناطق سرد و معتدل سرد نامگذاری و معرفی شد.

کلیدواژه ها:

پایداری عملکرد ، کیفیت علوفه ، گزینش توده ای ، بهره وری مصرف آب ، معرفی رقم ، قره یونجه