تحلیل تطبیقی اجراهای منطق الطیر و مهابهاراتای پیتر بروک مبتنی بر دیدگاه هومی بهابها با تاکید بر نسبت میان صلح و عدالت اجتماعی

پژوهش پیش رو به تحلیل تطبیقی ارتباط مضامین صلح و عدالت اجتماعی در دو اثر برجسته پیتر بروک (۱۹۲۵-۲۰۲۲)، مهابهاراتا و منطق الطیر بر پایه نظریه هومی بهابها (۱۹۴۹) می پردازد. پیتر بروک کارگردان برجسته بریتانیایی، به دلیل ارائه سبکی ساده و استفاده از امکانات حداقلی شناخته شده است. آثار نمایشی، او از جمله مهابهاراتا و منطق الطیر، مملو از سادگی، نمادگرایی و عناصر بصری منحصر به فرد و مینیمالاند که جوهره نمایش را با عمیقترین لایههای درونی اثر به نمایش می گذارند. مهابهاراتا داستانی از دو قبیله خویشاوند است؛ یکی ثروت و پادشاهی دارد و دیگری به دنبال تصاحب آن است، که این رقابت و رویدادها جنگ بزرگ مهابهاراتا را رقم میزند. منطق الطیر داستانی از پرندگان اثر شاعر برجسته ایرانی، عطار نیشابوری است که عناصر این اثر داستانی را به زیبایی از طریق شعر روایت کرده است. هومی، بهابها نظریه پرداز برجسته پسااستعماری، مفاهیمی چون فضای سوم Third space، دیگری (The other) و هویت هیبریدی (Hybridity) را در این حوزه مطرح کرده است. فضای سوم فضایی از هویتهای جدید ناشی از تقابل فرهنگهای استعمارگر و استعمار شده، مفهوم دیگری به عنوان تفاوت فرهنگی هویت جدید در برابر استعمار شده و هویت هیبریدی هویتهای غیر ثابت شکل گرفته از آمیختگی این فرهنگها در آثار اجرایی پیتر بروک از طریق داستان و شیوه اجرا محقق می شوند. هدف اصلی این پژوهش، بررسی چگونگی تحقق مفاهیم هومی بهابها در این دو اثر اجرایی پیتر بروک است که پیامدهایی چون صلح و عدالت اجتماعی را در تئاتر به دنبال دارد. پژوهش حاضر به این پرسش پاسخ می دهد: مفاهیم نظری فضای سوم، دیگری و هویت هیبریدی بر اساس دیدگاه هومی بهابها در مهابهاراتا و منطق الطیر چگونه و از چه طریقی به صلح و عدالت اجتماعی منجر می شوند؟

کلیدواژه ها:

پیتر بروک ، منطق الطیر ، مهابهاراتا ، هومی بهابها ، فضای سوم ، صلح ، عدالت اجتماعی ، تئاتر بینافرهنگی