افت آب زیرزمینی و راهکارهای مدیریت پایدار آبخوانها

آب زیرزمینی یکی از مهمترین منابع تامین آب شرب کشاورزی و صنعت در ایران است و در مناطق خشک و نیمه خشک نقش اساسی در تامین نیازهای آبی دارد. در سالهای اخیر افزایش برداشت از چاه ها، توسعه کشاورزی، کاهش بارندگی، تداوم خشکسالی و تغییرات اقلیمی فشار قابل توجهی بر آبخوانهای کشور وارد کرده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی مهم ترین چالش های منابع آب زیرزمینی، عوامل موثر بر افت آبخوان ها و راهکارهای مدیریت پایدار آنها انجام شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر بررسی مطالعات منتشر شده طی سال های اخیر است. نتایج نشان می دهد برداشت بیش از ظرفیت تجدیدپذیری، کاهش تغذیه آبخوان ها و خشکسالی های متوالی از مهم ترین عوامل افت منابع آب زیرزمینی در ایران هستند. ادامه این روند می تواند پیامدهایی همچون افزایش هزینه برداشت، کاهش کیفیت آب، خشک شدن چاه ها و فرونشست زمین را به همراه داشته باشد. بنابراین مدیریت پایدار آبخوان ها نیازمند کاهش برداشت، اصلاح الگوی کشت، افزایش بهره وری مصرف آب، تقویت تغذیه آبخوان، پایش هوشمند و مشارکت بهره برداران است.

کلیدواژه ها:

آب زیرزمینی ، آبخوان ، افت سطح آب ، خشکسالی ، مدیریت پایدار ، منابع آب