آموزش قرآن برای تقویت مسئولیت پذیری در دانش آموزان

هدف این پژوهش، بررسی نقش آموزش قرآن در تقویت مسئولیت پذیری دانش آموزان در دوره ابتدایی است؛ با تاکید بر آموزه های اخلاقی، تربیتی و فردی که در آیات قرآن نهفته است. پژوهش با این پرسش اصلی آغاز شد که: چگونه می توان از ظرفیت های معنوی و تربیتی قرآن در پرورش حس مسئولیت پذیری کودکان بهره گرفت؟ شیوه انجام پژوهش از نوع کیفی با بهره گیری از روش تحلیل مضمون بود. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساخت یافته با ۱۵ آموزگار قرآن، مشاهده کلاس های آموزشی در سه مدرسه منتخب، و تحلیل محتوای برنامه های درسی گردآوری شد. همچنین تجربه های زیسته دانش آموزان از طریق نقاشی، داستان پردازی و گفت وگوی گروهی تحلیل گردید. مدل تحلیل مطالب بر پایه نظریه زمینه ای طراحی شد که طی فرآیند کدگذاری باز، محوری و انتخابی، مفاهیم مربوط به مسئولیت پذیری در تعامل با آیات قرآنی استخراج گردید. محورهای اصلی شامل مسئولیت فردی، تعهد اجتماعی، پاسخ گویی در اعمال و رشد درونی بودند. نتایج پژوهش نشان داد که آموزش قرآن به شیوه ای تعاملی، عاطفی و موقعیت محور می تواند به شکل موثری در تقویت مسئولیت پذیری دانش آموزان نقش آفرینی کند. به ویژه استفاده از داستان های قرآنی، گفت وگو درباره آیات اخلاقی، و پیوند آموزش با موقعیت های واقعی زندگی کودک، سبب افزایش حس تعهد، مشارکت اجتماعی و خودتنظیمی رفتاری در دانش آموزان گردید. این یافته ها نشان دهنده ضرورت بازنگری در شیوه آموزش قرآن، با تاکید بر تربیت معنوی، فردیت کودک و استفاده از چارچوب های فرهنگی و بومی است تا آموزش قرآن به بستری برای پرورش مسئولیت پذیری فعال تبدیل گردد.

کلیدواژه ها:

قرآن ، مسئولیت پذیری ، دانش آموزان ، آموزش