هوش مصنوعی و یادگیری شخصی سازی شده در کلاس درس: فرصت ها، چالش ها و ملاحظات اخلاقی در کاربرد سیستم های آموزش هوشمند

انقلاب هوش مصنوعی در حال دگرگون ساختن بسیاری از جنبه های زندگی بشر است و آموزش و پرورش نیز از این قاعده مستثنی نیست. یکی از برجسته ترین کاربردهای AI در آموزش، یادگیری شخصی سازی شده Personalized Learning از طریق سیستم های آموزش هوشمند Intelligent Tutoring Systems ITS است. این سیستم ها با تحلیل داده های یادگیری دانش آموزان، محتوا، سرعت و مسیر یادگیری را متناسب با نیازها و توانایی های فردی هر دانش آموز تنظیم می کنند. پژوهش حاضر با هدف تبیین فرصت های بالقوه، چالش های عملیاتی و ملاحظات اخلاقی ناشی از کاربرد هوش مصنوعی در پیاده سازی یادگیری شخصی سازی شده در کلاس های درس ایران انجام شده است. رویکرد پژوهش کیفی و از نوع تحلیل مضمون بوده و داده ها از طریق مصاحبه های عمیق و نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از متخصصان حوزه هوش مصنوعی در آموزش، معلمان پیشرو در استفاده از فناوری، و سیاست گذاران آموزشی، و همچنین تحلیل جامع متون و گزارش های علمی مرتبط، جمع آوری و تحلیل گردید. نتایج نشان داد که هوش مصنوعی فرصت های بی نظیری برای انطباق آموزش با سبک های یادگیری، ارائه بازخورد فوری و هدفمند، و افزایش انگیزه و مشارکت دانش آموزان فراهم می آورد. با این حال، چالش هایی نظیر هزینه بالای پیاده سازی، نیاز به داده های حجیم و باکیفیت، کمبود تخصص فنی در میان معلمان، و نگرانی از کاهش تعاملات انسانی، از موانع اصلی هستند. ملاحظات اخلاقی مهمی نیز از جمله حریم خصوصی داده ها، سوگیری الگوریتمی و تشدید شکاف دیجیتال، نیازمند توجه جدی هستند. در نهایت، چارچوبی مفهومی برای بهره برداری مسئولانه از هوش مصنوعی در جهت تحقق یادگیری شخصی سازی شده، با تاکید بر نقش معلم به عنوان تسهیل گر و حفظ جنبه های انسانی آموزش، ارائه شده و پیشنهاداتی برای سیاست گذاران، توسعه دهندگان فناوری و نظام آموزشی مطرح گردیده است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی در آموزش ، یادگیری شخصی سازی شده ، سیستم های آموزش هوشمند ، چالش های فناوری ، ملاحظات اخلاقی ، عدالت آموزشی ، نقش معلم