تاثیر آموزش مهارت های زندگی بر عملکرد تحصیلی و رفتارهای اجتماعی دانش آموزان متوسطه دوم

در جهان امروز که سرعت تحولات اجتماعی، فرهنگی و تکنولوژیک افزایش چشم گیری یافته، توانایی دانش آموزان در سازگاری با چالش های محیطی، به عاملی کلیدی در موفقیت تحصیلی و اجتماعی آنان تبدیل شده است. یکی از مهم ترین رویکردهای تربیتی در این زمینه، آموزش مهارت های زندگی به دانش آموزان است؛ مهارت هایی همچون حل مسئله، تصمیم گیری، خودآگاهی، کنترل هیجانات، ارتباط موثر و همدلی که به ارتقای سازگاری روانی، بهبود تعاملات اجتماعی و افزایش انگیزش تحصیلی منجر می شوند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش مهارت های زندگی بر دو مولفه کلیدی در رشد نوجوانان، یعنی عملکرد تحصیلی و رفتارهای اجتماعی، طراحی شده است. این مطالعه در قالب روش نیمه تجربی با طرح پیش آزمون - پس آزمون با گروه کنترل انجام گرفت. جامعه آماری تحقیق شامل دانش آموزان پایه دهم دوره متوسطه دوم بوده که از میان آن ها، ۶۰ نفر به صورت نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جای گزینی شد. گروه آزمایش طی ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای، آموزش مهارت های زندگی را بر اساس چارچوب سازمان بهداشت جهانی (WHO) دریافت کرد و گروه کنترل هیچ آموزشی در این زمینه نداشت. برای ارزیابی عملکرد تحصیلی، از معدل پایان ترم استفاده شد و برای سنجش رفتارهای اجتماعی، از پرسشنامه استاندارد مهارت های اجتماعی ماتسون (۱۹۸۳) بهره گرفته شد. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس (ANCOVA) انجام گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که آموزش مهارت های زندگی تاثیر مثبت و معناداری بر افزایش عملکرد تحصیلی دانش آموزان دارد (p<۰.۰۱). همچنین بین گروه آزمایش و کنترل در میزان رفتارهای اجتماعی مثبت (نظیر همکاری، احترام به دیگران و مشارکت فعال) تفاوت معناداری مشاهده شد (p<۰.۰۱)؛ به گونه ای که دانش آموزان آموزش دیده در مقایسه با گروه کنترل تعاملات اجتماعی سازنده تری نشان دادند. یافته های این پژوهش ضمن تایید نقش موثر مهارت های زندگی در رشد همه جانبه نوجوانان، بر ضرورت گنجاندن برنامه های آموزشی ساختارمند مهارت های زندگی در برنامه های درسی دوره متوسطه تاکید می کند. از آنجا که بسیاری از مشکلات تحصیلی و رفتاری نوجوانان ریشه در فقدان مهارت های روانی – اجتماعی دارد، توجه نظام آموزشی به این حوزه می تواند در ارتقای کیفیت یادگیری، کاهش تعارضات بین فردی و افزایش سلامت روانی و اجتماعی دانش آموزان نقش بنیادینی ایفا کند.

کلیدواژه ها:

مهارت های زندگی ، عملکرد تحصیلی ، رفتار اجتماعی ، دانش آموزان متوسطه ، آموزش روانی اجتماعی