هویت نوری و ادراکی نفس در نظام معرفت شناسی شیخ اشراق

نور اساس فلسفه سهروردی را تشکیل داده و مبنای بسیاری از نظرات فلسفی اوست. وی حقایق مجرد از جمله نفس را دارای نور ذاتی دانسته که در پرتو این نور می توانند به احیاء موات و ادراک غواسق بپردازند. نفس در نگاه شیخ اشراق جوهر مجردی است که نور محض بوده از زمره انوار مدبره به شمار می رود و هر نور محضی تمام حقیقت آن ادراک و ظهور است. پس نفس حقیقتی جز نوریت و ظهور نیست و هر آنچه که ظهور ذاتی آن باشد اظهار غیر نیز ذاتی آن خواهد بود. پس نفس را هویتی جز ادراک و اظهار نیست و هر چیز دیگر چون جوهریت و تعلق به بدن و... خارج از حقیقت نفس به شمار می آید؛ هویت نوری نفس که حیات لازمه آن است سبب شوق بدن به نفس نیز می باشد. شوقی که منشاء تعلق بدن به نفس است؛ چنین حقیقتی تنها خود پیدا و ظاهر نیست بلکه مظهر غیر هم می باشد. این بدان معناست که ظلمت غواسق و برازخ مانع ظهور و ادراک آنها نیست و آنها هم همانند مجردات که ذاتا نورند می توانند ادراک شوند. لذا سهروردی گرچه همانند حکما ماده را فی حد نفسه مانع ادراک می داند اما خلاف بسیاری از آنها آن را بر.

کلیدواژه ها:

هویت نوری ادراک ، نور ، ظهور ، ظلمت ، تجرد