پاسخ گیاه باقلا (Vicia faba L.)به سطوح مختلف فسفر و تلقیح میکوریزا آربوسکولار در شرایط تنش خشکی

این پژوهش گلخانه ای با هدف بررسی اثر تنش خشکی، فسفر و تلقیح میکوریزایی بر شاخص های مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و جذب عناصر غذایی در گیاه در شهرستان داراب در یک آزمایش فاکتوریل با ۳ تیمار تنش خشکی (آبیاری نرمال، تنش متوسط و تنش شدید) فسفر (صفر،۱۰ و ۲۰ میلی گرم بر کیلوگرم خاک) و قارچ میکوریزا آربسکولار (صفر، ۷۵ و ۱۵۰ گرم) در سال ۱۴۰۲ انجام شد. تنش خشکی به طور قابل توجهی رشد و نمو گیاه را تحت تاثیر قرار داد ، به طوری که در سطح تنش حداکثر، تعداد برگ، ارتفاع ساقه، سطح برگ و شاخص کلروفیل به ترتیب ۸/۵۱، ۳/۳۶، ۵/۴۰ و ۴/۴۰ درصد نسبت به شرایط نرمال کاهش یافت. همچنین، وزن خشک اندام هوایی و ریشه نیز به طور قابل توجهی کاهش یافت که نشان دهنده کاهش میزان آب و مواد آلی در بافت های گیاه است. با افزایش سطح فسفر، بهبود قابل توجهی در شاخص های مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی گیاه مشاهده شد و تعداد برگ، ارتفاع ساقه، سطح برگ و شاخص کلروفیل به ترتیب ۴/۳۷، ۰۲/۱۵، ۰۵/۱۹ و ۵/۲۶ درصد افزایش یافت. بیشترین تغییر در تعداد برگ گیاه مشاهده شد که نشان دهنده نقش مهم فسفر در تولید برگ های جدید و توسعه سیستم رویشی گیاه است. با استفاده از قارچ های میکوریزا تعداد برگ، ارتفاع ساقه، سطح برگ و شاخص کلروفیل به ترتیب ۳/۱۲، ۹۷/۴، ۷/۵ و ۵/۹ درصد افزایش یافت. در شرایط تنش، گیاهان تلقیح شده با قارچ های میکوریز آربوسکولار ویژگی های رشد بهبود یافته و جذب مواد مغذی افزایش یافته، به ویژه برای فسفر را نشان دادند. وابستگی میکوریزایی در شرایط تنش متوسط حداکثر میزان را نشان داد و با افزایش شدت تنش و در شرایط آبیاری نرمال کاهش یافت. افزایش فسفر نیز باعث افزایش وابستگی میکوریزایی شد. نتایج این پژوهش نشان داد هرچند که تنش خشکی تاثیر منفی قابل توجهی بر رشد و نمو گیاه دارد، اما افزایش سطح فسفر و استفاده از قارچ های میکوریزا می تواند تا حد زیادی این اثرات منفی را کاهش دهد.

کلیدواژه ها:

محدودیت آب ، فسفر ، میکوریزا ، شاخص های مورفولوژیک