تحلیل انتقادی بازنمایی خلاقیت در کتاب های درسی هنر دوره متوسطه اول

در قرن بیست و یکم، خلاقیت به عنوان یکی از مولفه های کلیدی در فرایند یادگیری شناخته می شود و آموزش هنر بستر مناسبی برای پرورش آن و توسعه توانمندی های خلاقانه محسوب می شود. به ویژه در دوره حساس متوسطه اول که شکل گیری هویت هنری و تفکر خلاق دانش آموزان اهمیت ویژه ای دارد. با توجه به اهمیت کتاب های درسی به عنوان منبع اصلی آموزش هنر در نظام آموزشی ایران، نحوه بازنمایی خلاقیت در این کتاب ها نقش موثری در توسعه توانایی های خلاقانه دانش آموزان دارد. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیل محتوای کیفی، به بررسی انتقادی بازنمایی خلاقیت در کتاب های «فرهنگ و هنر» پایه های هفتم، هشتم و نهم پرداخته است. داده ها با روش مطالعه نظام مند محتوای متنی، تصویری و فعالیت های کتاب ها گردآوری شده و با تمرکز بر مولفه های تنوع فعالیت ها، تخیل، امکان انتخاب، مشارکت فعال دانش آموز و زبان بصری تحلیل شده اند. نتایج نشان می دهد که بازنمایی خلاقیت در این کتاب ها عمدتا الگومدار، محدود و فاقد فرصت های کافی برای تجربه فردی و مشارکت فعال است و بیشتر معطوف به فعالیت های مشخص و از پیش تعریف شده است. این یافته ها در پرتو نظریه های دیویی، آرنهایم، گاردنر و فریره تحلیل و در نهایت پیشنهاداتی جهت بهبود محتوا ارائه شده است که می تواند در راستای توسعه خلاقیت در آموزش هنر در ایران موثر باشد.

کلیدواژه ها:

خلاقیت ، آموزش هنر ، کتاب درسی ، تحلیل انتقادی ، دوره متوسطه اول ، بازنمایی